دوکتور م. تقی ذهتابی (1302-1377)

دقتور زهتابی سونونا قدر معاریفچیلیک ایشینی سوردوردو. بو یولدا مهتشم و اینانیلماز درجه ده ائتگین اولان آلترناتیو اؤیرتیم و آلترناتیو اونیورسته سی دییَبیلجیمیز مئتودلا درس کیلاس لاریندا ترک دیلینی، تاریخینی ،کولتورونو اؤیرنمه سی، یئنیدن اورتمه سی(باز تولید) یاساقلانمیش هر شئی ساختالاشدیریلمیش، بوتون معنوی وارلیغی ایرگن مه لی اعلان ائدیلمیش بیر میللتین، شووئنیزم ایله کیرلنمیش، موردارلانمیش رسمی ائیتیم سیستیمینه قارشی آذربایجان اوچون بیر اویانیش و بیر مدنی و بیلنجلندیرمه ایشینه رهبرلیک ائتدی. ذهتابی، 02.10.1377-ده چالیشما و باشاریلارلا دولو یاشام دونیاسینی دگیشدیردی.
تورک دیلی، تورک تاریخی، ذهتابی، معاریف‌چیلیک

1302-ده شبیسترده دنیایا گؤز آچان و 5-6 یاشلاریندا مکتبه گئتمگه آرزوسوندا اولان زهتابی، اوزون مدت اصراردان سونرا آناسیندان باجیسیلا برابر محله لرینده کی زهرا بیگمین قران اؤیرتدیگی قاریشیق قیز–اوغلان مکتبینه گئتمگه ایجازه سینی آلدی. بیرمدت بورادا دا الفبانی اویرنیب و او زامانلار هر یئره بول تاپیلان اصلی کرم خاورنامه –الب ارسلان –حسین کرد شبستری وسایره آنادیلیمیزده ناغیل کیتابلارینی راوان وسرعتله اوخوماغا باشلار

زهتابی داهاسونراکی ایللری بئله آنلادیر: 
سونرا میرزا ابراهیمین مکتبی وشبسترین گلشن راز آدلی دؤولتی ابتدائی مدرسه سینه گئدیب فارسجا اویرندیکده آنا دیلیمیزده اوخوماغی تامامیله اونوتدوم سونرالار تبریزده اورتا مکتب ودانشسرانی اوخویان زامانلار –فارس دیلیله برابر فرانسا وعرب دیللرینی ده وار قووَمله اؤیرنمگه چالیشدیمسا دا انا دیلیمی ده اؤیرنمک وبودیلده ده اوخوماق فیکریمدن بئله کئچمزدی بوحالی طبیعی بیلردیم . آخی بوتون اجتماعی شرایط –محیط ودوولت اورگانلاری اونون علیهینه یؤنلمیشدی ومکتب لرده تورکجه دانیشانی جریمه ائدیردیلر. 

1324-نجو ایلده رضا شاهین دیکتاتورلوغو قوغوق بیتدی. آذربایجان غزئتی گئنه ده نشر اولماغا باشلار . بو غزئتله تانیشیقلیق، دقتور زهتابینی آیریلماز شکلیده آنا دیلینه باغلار. بو دؤوردن آنا دیلینی علمی جهتدن اؤیرنمک اوچون دانشگاها گیریب او زامان موجود اولان بوتون قاپیلاری دؤیوپ، چابالادیسا دا هامیسی اوزومه باغلانیر

بو هدفه چاتماق اوچون باکی دئیه قاچاق شوروییه گئدر. لاکن اورادا دا "صادق پادگانلارین" گؤستریشیله دانشگاه یئرینه محاکمه اولوناراق سیبیرده ایشلمگه گؤندریلر. ایکی ایل سونرا سیبیردن تاجیکستانین پایتختی دوشنبه شهرینه گؤندریلیر. 

زهتابی بو دؤنمی بؤیله آنلادیر: 
بیر ایل بورادا آخشام مکتبینده اوخویوب دیپلم آلجاق اونو بیر عریضه ایله با کی دانشگاهیندا گوندردیم .ایکی هفته سونرا اورادان مثبت جواب آلیپ، کیتابلاریمی ییغیشدیریب باکیدا اوخوماغا گئتدیم ویاتاقخانادا یئرلشدیم. 
گونلرین بیرینده یاتاقخانا مسئولو یانیما گلیب آدیمی سوروشدوقدان سونرا: 
-سنی دانشگاهین رئیسی(بویوک شیمیست مخترع اکادمیک نخجوانلی یوسف محمد علی یف) چاغیری دئدی، گئت گور نه دئییر
یوسف محمد علی یف آدیمی وهارالی اولدوغومو سروشدوقدان سونرا: 
-هانسی ریشته ده اوخوماق ایسته ییرسن؟ دئیه سوروشدو
-آذربایجان دیل وادبیاتی بولومونده، دئیه جواب وئردیکده، رئیس قاباغیندا اولان دیپلوموما اشاره ائدره ک
-بئله یاخشی قیمتلرله نییه اورادا اوخویورسان –گل شیمی بولومونده اوخو– دئدی
-حرمتلی آکادئمیک منیم خلقیم احتیاجی هله بونادیر –دئیه جواب وئردیم
-بو سوزلریمی ائشیدن دانشگاه رئیسی آکادئمیک ایلان ووموش کیمی دیک یئریندن قالخیب گلدی و منیله صمیمی ومحکم ال وئرَرَ ک، سنه موفقیتلر آرزولاییرام –دئیه رک منی یولا سالدی

بئش ایل باکی دانشگاهیندااوخودوقدان سونرا، همین دانشگاهین شرقشناسلیق دانشکده سینده عرب دیلی وادبیاتینی تدریس ائتمگه و ائله بو گونلردن آنا دیلی باره ده الده ائتدیگی بیلگیی خلقینه چاتدیرماق حقینده فیکیرلشمگه باشلار. چون کی خلقیمین اونا احتیاجی واریدی. 

زهتابی بو هدفه یئتیشمک اوچون،عبدالکریم قاسم عراقدا ایشی اله آلان گوندن عراقا گئدیب پناهنده اولماق اوچون اقدام ائدر و اون ایکی ایل باکی–موسکو آراسیندا بو ایش اوچون گل-گئت ائدر و نهایت 1971-ده /1350 ش/ بغدادا گئدیب اورانین دانشگاهیندا فارس دیلی و قدیم تورک دیللرینی تدریس ائتمگه باشلار. 

1979-دا انقلابین غلبه سیندن بیر هفته سونرا وطنه دونوب خدمت ائتمک اوچون موقتی حکومته مراجعه ائدن زهتابی، مثبت جواب آلدیقدان بئش آی سونرا وطنه قایدیپ ونئچه آی سونرا تبریز دانشگاهیندا ترک و عرب دیللرینی تدریس ائتمگه باشلار، اوتوز ایلدن سونرا خلقینین ایچینده اولماق تبریز دانشگاهیندا تدریس زامانی یوزلرجه گنج ترک قیزلاری واوغلانلاریله یاخیندان تانیشلیق نتیجه سینده خلقیمیزین آنا دیلی نه سوییه ده و درجه ده قوراماغا حاضیر اولدوغونو اؤیرندیکدن سونرا گؤرور کی خارجه ده چاپ ائتدیردیگی ایران تورکجه سینین صرفی کتابینین دیلی و سطحی یوکسکدیر

بو زماندا دانشگاهلار باغلار. لاکن زهتابی تبریز دانشگاهیندا ایشله ییب لکسیکولوژی زبان ادبی معاصر آذری اثرینی یازدیغیی زامان آنا دیلیمیزی اؤیرنک آدلی دیلیمیزین سس بؤلومو و صرفینی احاطه ائدن اولدوقجا ساده بیر کتاب یازار.

1368-ین اوللرینده تبریز رادیوسو ایداره سینین ترکی / برون مرزی/ شعبه سیندن اونا مراجعه ائدرک معاصر ادبی آذری دیلینی او شعبه نین ایشچیلرینه تدریس ائدیب اؤیرتمگی تکلیف ائتدیلر. خلقینین دیلینه خدمت اوچون حکومتین یاراتدیغی بو کیچیک امکاندان تمناسیز و بؤیوک ممنونیتله استقبال ائدر. بو تدریس جریانیندا معاصیرادبی آذری دیلی (سس-صرف) کتابی مئیدانا چیخدی

دقتور زهتابی سونونا قدر معاریفچیلیک ایشینی سوردوردو. بو یولدا مهتشم و اینانیلماز درجه ده ائتگین اولان آلترناتیو اؤیرتیم و آلترناتیو اونیورسته سی دییَبیلجیمیز مئتودلا درس کیلاس لاریندا ترک دیلینی، تاریخینی ،کولتورونو اؤیرنمه سی، یئنیدن اورتمه سی(باز تولید) یاساقلانمیش هر شئی ساختالاشدیریلمیش، بوتون معنوی وارلیغی ایرگن مه لی اعلان ائدیلمیش بیر میللتین، شووئنیزم ایله کیرلنمیش، موردارلانمیش رسمی ائیتیم سیستیمینه قارشی آذربایجان اوچون بیر اویانیش و بیر مدنی و بیلنجلندیرمه ایشینه رهبرلیک ائتدی. ذهتابی، 02.10.1377-ده چالیشما و باشاریلارلا دولو یاشام دونیاسینی دگیشدیردی.

بو گونه قدر چاپ اولونان اثرلری:
 
1. ايران تورکلرينين اسکي تاريخی 2 جیلدده،
2. شاهین زنجيرده - شعر تبریز،
3. معاصر ادبی آذري ديلي،
4. علم معانی-لکسیکولوژی تبريز،
5. آزربایجان تورکجه سینين نحوي،
6. علي آغا واحيددن خاطیره لریم،
7. پروانه نين سرگذشتي - شعر بغداد،
8. باغبان ائل اوغلو - شعر تبریز،
9. چیریک افسانه سي بغداد،
10. بذ قالاسی-برلين،
11. بخت خوابيده بغداد،
12. هستی نسیم بغداد،
13. زبان آذری ادبي معاصر -آواشناسی- قواعد شناسي- تبریز،
14. قوي اولسون اون-حيکايه تبریز،
15. قواعدالفارسیه –عربجه،
16. جنایات 2500 ساله شاهان –بغداد،
17. آیا زبان فارسی به زبان ملل دیگر برتريت دارد؟ - بغداد،
18. ارک هفته ليگی –برلین،
19. ماهنامه اتحاد یولو –بغداد، 
چاپ اولونمایانلار: 
1. گنچلیک چلنگ، 
2. میرزا علي معجز شبسترلینین شعرلری 5 جیلدده توپلانميش.

حاضیرلایان: غلامرضا پورباقر

یوروملار (1)

بنزر موضوعلار (1)

تومو ›