سویچو سؤیلم

وان دایک-ا گؤره، توپلومسال بیر ائدیم اولان سویچو سؤیلم، باسقین ائتنیک قروبون سویچو گؤروش، توتوم و ایدئولوژی‌لرینی آنلاتماق، اونایلاماق یا دا مشروع‌لاشدیرماقلا سویچولوغون بیر باسقی بیچیمی اولاراق یئنیدن اوره‌دیلمه‌سینه قاتقیدا بولونار. وان دایک بو یازیسیندا آوروپا اؤرنه‌گیندن حرکتله، سویچو سؤیلمین بیچیم، قونو، یاپی و ایشلَولرینی سونوم ستراتئژی‌لرینه دایاناراق اؤزت بیر بیچیمده وئرمیشدیر.
سویچولوق، باسقی، ائتنیسیته، آییریمچیلیق، آوروپا

 

دیققت: ناصر خاضع شاهگلی ٢٠١٥.١١.٢١ تاریخینده تورکجه-یه چئویردی.

 

سویچو سؤیلم [گفتمان نژادپرست] یازی، قونوشما و ایله‌تیشیمده دیشاووران [اوزه چیخان] آییریمچی بیر توپلومسال ائدیم [پراتیک] بیچیمی‌دیر. سویچو سؤیلم باشقا (سؤزسوز [غیر کلامی]) ائدیم‌لرله بیرلیکده، سویچولوغون ائتنیک یا دا "سویسال" بیر باسقی [تحککوم] اولاراق یئنیدن اوره‌دیلمه‌سینه [باز تولید] قاتقیدا بولونار. سویچو سؤیلم بونو گئنلده باسقین ائتنیک قروبون سویچو گؤروش، توتوم [نگرش] و ایدئولوژی‌لرینی آنلاتماق، اونایلاماق یا دا مشروع‌لاشدیرماقلا یاپار. باشقا یئرلرده ده سویچولوق‌لار وارسا دا، تاریخسل اولاراق ان یایقین و ان ییخیجی اولانی، بو یازیدا اوداق آلینان، آوروپالی اولمایانلارا قارشی آوروپا سویچولوغودور.

 

سویچو سؤیلمین ایکی بیچیمی

باشلیجا ایکی سویچو سؤیلم بیچیمی واردیر:

1 ائتنیک اولاراق فرقلی اولان اؤته‌کیلره یؤنه‌لدیلن سویچو سؤیلم؛

2 ائتنیک اولاراق فرقلی اولان اؤته‌کیلرله ایلگیلی سویچو سؤیلم.

 

سویچو سؤیلمین بیرینجی بیچیمی،باسقین قروپ اویه‌لرینین [عضو] باسیلان قروپ (ائتنیک آزینلیق‌لار، کؤچمن‌لر، سیغینماچی‌لار وب.) اویه‌لری ایله سؤزلو ائتکیله‌شیمه گئچدیکلری بیرچوخ آییریمچی یولدان بیریدیر. اونلار بونو، آشاغیلاییجی حقارت سؤزلری، خور گؤرمه، نزاکتسیز خطاب ائتمه بیچیملری و اوستونلوگو و سایقیسیزلیغی آچیقجا سرگیله‌ین باشقا سؤیلم بیچیملرینی کوبودجا قوللانماقلا یاپابیلرلر.

 

گونوموزده بئله‌نچی کوبود [قابا]، سؤزلو آییریمچیلیق بیچیملری‌نین گئنه‌ل‌لیکله "پولیتیک اولاراق یانلیش" بولونولدوغواوچون، باسیلان ائتنیک قروپ اویه‌لرینه یؤنه‌لدیلن سویچو سؤیلمین چوخو داها اینجه‌ و داها دولایلی اولماق اگیلیمینده‌دیر. بئله‌جه، آغ [سفیدپوست] قونوشارلار [گویشور] آزینلیق قونوشارلارا قونوشما سیراسینی وئرمه‌یه‌بیلر، اویقونسوزجا بؤله‌بیلر، موخاطبلری‌نین اورتایا آتدیغی قونولاری یوخ سایابیلر، آلیجی‌نین ائتنیک آزینلیق قروبونون اولومسوز اؤزه‌للیک‌لرینی سئزدیرن قونولار اوزه‌رینه اوداقلانابیلر، سسینی چوخ یوکسه‌لده‌‌بیلر، داریخمیش اوز ایفاده‌سی توتابیلر، گؤز تماسیندان قاچینابیلر، دیکباش سس تونو و سایقی‌سیزلیغین بیرچوخ باشقا گؤرونومونو قوللانابیلرلر. بو سؤزلو حاقسیزلیق‌لارین بعضیلری ده گئنل اولاراق چوخ کولتورلو ایله‌تیشیم سورونودور؛ باشقالاری ایسه آغ قونوشارلارین سویسال یا دا ائتنیک باسقین‌لیغی‌نین گئرچک آنلادیملاری‌دیر.

 

باشقا بیر سؤزله، بونلار نورمالدا ایچ قروپاویه‌لری‌نین آراسینداکی سؤیله‌شی [مکالمه]سیراسینداساپقین یا دا قبول ائدیله‌بیلمز ساییلان سؤیلم و سؤزلو ائتکیله‌شیم تورلری و دولاییسی‌یلا دا "گونلوک سویچولوق" دئیه آدلاندیریلان باسقی بیچیملری‌دیرلر. طبیعی، بونلار "اؤز" قروپدان بیریلری ایله سؤیله‌شیلرده ده اورتایا چیخار، آنجاق  تربیه‌سیز یا دا سایقی‌سیز اولماقلا جزالاندیریلار. آراداکی تمل فرق، آزینلیق قروپ اویه‌لری‌نین، ائتدیکلری یا دا سؤیله‌دیکلرینه گؤره دگیل، نه اولدوقلارینا گؤره‌ گونده‌لیک اولاراق بئله سویچو قونوشمالارلا قارشیلاشماسیندادیر. بئله‌جه اونلار [باسدیریلانلار] ساغلیق و یاشاملاری‌‌نین نیته‌لیگینی بیرباشا هدف آلان، بیریکن و آغیرلاشان بیچیمده سویچو اوساندیرمالارا معروض قالارلار.

 

سویچو سؤیلمین ایکینجی بیچیمی گئنل‌لیکله باشقا باسقین قروپ اویه‌لرینه خطاب ائدر [باسقین قروبون ایچ اویه‌لری آراسیندادیر] و ائتنیک یا دا "سویسال" اؤته‌کی‌لرله ایلگیلی‌دیر [اؤته‌کیلر حاققیندادیر]. بئله سؤیلم‌لر، رسمی اولمایان گونلوک سؤیله‌شیلر یا دا هؤرگوتسل دییالوقلاردان (مجلیس دارتیشمالاری کیمی)، بیرچوخ یازیلی یا دا چوخ ‌اورتاملی [مولتی مدیا] تورونده متین یا دا تئلئویزیون گؤستری‌لری، فیلملر، خبر رئپورتاژلاری،  باش یازیلار، درسلیک کیتاپلار، بیلیمسل یایینلار، یاسالار، سؤزلشمه‌لر وب. کیمی ایله‌تیشیمسل اولای‌لارا دک اوزانار.

 

بئله سویچو سؤیلم‌لرین تومونون اؤزل‌لیگی اونلارین اولومسوز جیزیمیدیر [تصویر[، بو چوخ کز اؤزوموزون اولوملو گؤسته‌ریمی ایله بیرلیکده‌دیر. بوستراتئژی‌نین سونوجو اؤته‌کیلرین اولوملو و اؤز قروبوموزون اولومسوز گؤسته‌ریمیندن قاچینماق یا دا اونو یونگول‌لشدیرمکدیر. بو سونونجو دورومدا تیپیک اولان سویچولوغون دانیلماسی یا دا یونگول‌لشدیریلمه‌سی‌دیر.

 

توم بو ستراتئژی‌‌لر  متین و قونوشمانین بوتون دوزلَم‌لرینده [سطح]، گؤرسه‌نه‌بیلر:  گؤرسل‌لر، سسلر (یوکسک‌لیک، تونلاما)، سؤزدوزومو [سنتاکس]، آنلام بیلیمی (آنلام و گؤندَریم)، بیچَم [سبک] (سؤزجوک‌لرین و سؤز دوزومونون دگیشکن قوللانیملاری)، سؤزبیلیم [رئتوریک] ( دیل بیلگیسی‌نین یا دا بیچَم صنعت‌لری‌نین ایناندیرماجی قوللانیملاری)، ائدیم‌بیلیم (کسین‌لمه یا دا تهدید ائتمه کیمی سؤز ائدیملری)، ائتکیله‌شیم وب.

 

قونولار

بئله‌جه، آزینلیق‌لار یا دا کؤچمن‌لرله ایلگیلی سؤیله‌شی قونولاری، خبر رئپورتاژلاری، سیاسی دارتیشملار و بیلیمسل مقاله‌لر اولومسوز باسماقالیپ‌لارا [کلیشه] اوداقلانماق یا دا اونلاری ایچَرمک آنلامیندا یانلی [جهت‌ دار] اولابیلر. بئله‌جه، کؤچ، اؤلکه‌نین ائکونومی‌، دئموقرافی یا دا چئشیدلی‌لیگینه اؤنملی و گرکلی بیر قاتقی کیمی دگیل، آخین، سئل، تهدید یا دا ان آزیندان بؤیوک بیر سورون اولاراق اله آلینابیلر.

 

سؤیله‌شی، مئدیا، درس کیتاپلاری و باشقا سؤیلم ژانرلاری‌نین آراشدیریلماسی، آزینلیق‌لار یا دا کؤچمن‌لرله ایلگیلی قونوشمالارین، پوتانسییئل اولاراق سونسوز ساییدا بولونان قونودان گئنل‌لیکله اوچ تمل قونو صینیفیندا کومه‌له‌شدیگینی گؤستریپ‌دیر.

 

بیرینجی صینیف، اؤته‌کیلرین فرقلی‌لیگینی و بونا گؤره ده بیزله اولان آرالیغی‌نی [فاصله] وورقولایان سؤیلم قونولارینی اؤنه چیخاردار. اؤته‌کیلر ائگزوتیک تئریملرله بتیملنسه‌لر، بو وورقونون گؤرونورده اولوملو اگیلیمی اولابیلر. آنجاق، فرقلی‌لیگ سیخلیقلا اولومسوز دگرلندیریلر: اؤته‌کیلر بیزدن داها آز ذکی، گؤزل، چئویک، چالیشقان، دئموکراتیک، مودئرن وب. کیمی جیزیملانار. بو قونولار، گونلوک سؤیله‌شیلر، درس کیتاپلاری و اؤزل‌لیکله کیتله ایله‌تیشم آراچلاریندا تیپیک‌دیر. سؤیلمده‌کی ایچ قروپ-دیش قروپ قوطوپلاشماسی‌نین  بو بیرینجی آددیمی – بو، سؤیلملرده آنلادیلان آلتدا یاتان توتوم و ایدئولوژی‌لری ده کاراکتئریزه ائدر– چوخلوقلا اونلارین هامیسی‌نین بنزَر (و بیزیم ده هامی‌میزین فرقلی) اولدوغونو سئزدیرَر.

 

قونولارین ایکینجی قروبو، بیز و اونلار آراسینداکی قوطوپلاشمانی بیر آددیم داها ایله‌ری گؤتوروپ، اؤته‌کی‌نین داورانیشی‌نین ساپقین اولدوغونو و بونا گؤره ده بیزیم نورم و قوراللاریمیزی سیندیردیغینی وورقولایار: اونلار بیزیم دیلیمیزی دانیشمازلار (دانیشماق ایسته‌مزلر)، گولونچ گئییملرده اورتالیقدا گزَرلر، قریبه آلیشقانلیق‌لاری وار، قادینلارینا پیس داورانارلار و بنزَری. بئله قونولارین اؤن‌ساییتی [پیش انگاری] یا دا سونوجو گئنل اولاراق، اونلارین بیزه اویارلانمادیقلاری [آداپتاسیون]، آنجاق اویارلانمالاری گرکدیگی‌دیر. او بیری یاندان، اؤته‌کیلر تومویله اویارلانسالار دا، گئنه ده فرقلی اولاراق گؤروله‌جکلر.

 

اوچونجواولاراق، اؤته‌کی بیزه بیر تهدید اولاراق جیزیملانابیلر. بو اونلارین، اؤرنه‌گین کؤچ بیر آخین کیمی گؤستریله‌نده، گلدیکلری آندان، یئنی وطنداشلار اولاراق اؤلکه"‌میز"ه یئرلشمه‌لرینه دک گئرچکله‌شر. بو دورومدا، اونلار بیزیم آلانیمیزی ایشغال ائدنلر، محلله‌میزی پوزانلار، ایشلریمیزی یا دا ائولریمیزی اله کئچیرنلر، قادینلار"یمیز"ی اوساندیرانلار و بنزرلری کیمی گؤروله‌بیلرلر.

 

ان بلیرگین تهدید تئماسی ایسه سوچدور. کؤچمن‌لرله –یا دا قیراقچیل [مارژینال] و یا قیراقچیل‌لاشدیریلمیش اینسانلارلا – ایلگیلی یایین‌لار اوزه‌رینده‌کی بوتون ستاتیستیک‌لر، گونلوک سؤیله‌شیلرده، مئدیا و سییاسال سؤیلمده، سوچون دگیشیک تورلری‌نین، هر زامان آزینلیق‌لار و کؤچمن‌لرله بَلیرگین بیر ایلیشکی‌لندیرمه‌ده اوراتایا چیخدیغینی گؤستریپ‌دیر: پاساپورت فیریلداقچی‌لیغی، سالدیری، اوغرولوق و اؤزل‌لیکله اویوشدوروجولار. دوغروسو، لاپ دا یایقین اولان "ائتنیک سوچ" آنلادیمی، بئله‌نچی سوچون اؤزل و فرقلی بیر کاتئقوری اولاراق گؤرولدوگونو آنیمسادار: سوچ بئله‌جه سویسال‌لاشار. اویوشدوروجو قوللانیمی آمئریکا و باشقا اؤلکه‌لرده تیپیک "قارا" سوچو اولاراق گؤرولر. او بیری یاندان، سییاست، ائکونومی، ایش یا دا ("یوکسک") کولتور کیمی "نورمال" قونولار آزاراق آزینلیق‌لارلا ایلیشکی‌لندیریلر. قارالار خبرلرده اولوملو یانسیدیلسالار، چوخلوقلا سپور قهرمانلاری یا دا موزیسیَن‌دیرلر.

 

اولوملو اؤز سونومو و اولومسوز اؤته‌کی سونومو ستراتئژیسی‌نین بوتونلوگونه گؤره، بیزله ایلگیلی اولوملو یا دا نؤتر قونولار ترجیح ائدیلَرکن، اولومسوز اولانلار دانیلار یا دا اؤرت‌باس ائدیلر. بئله‌جه، آزینلیق‌لارا قارشی آیریمچیلیقلا ایلگیلی بیر اولای اولابیلر، آنجاق بو اولای اولوملو اؤز سونومونا آیقیری اولدوغوندان، گئنل‌لیکله، صحیفه‌نین یا دا قازئته‌نین داها آز اؤنه‌ چیخان بیر بؤلومونه گؤنده‌ریله‌بیلر.

 

سویچو اولوملو اؤز سونومو و اولومسوز اؤته‌کی سونومونون سؤیلمسل منطیقی، تکجه قلوبال ایچه‌ریک یا دا قونولارین کؤک دوزلَمی‌نی دَنَتله‌مکله (کونترول ائتمک) قالماییپ، سؤیلمین توم باشقا دوزلَم و بویوتلارینا دا اوزانار. بئله‌جه، سؤزجوک‌لشمه [لئکسیکالیزاسیون]، یا دا سؤزجوکلرین سئچیمی، تکجه آچیق سویسال یا دا ائتنیک حقارت سؤزلری ایله دگیل، اؤته‌کیلرین آدلاندیرما سورونونون اؤزوندن باشلایاجاق اولان، سؤیلمین داها اینجه بیچیملرینده ده، بیرچوخ یولدان یانلی اولماق اگیلیمینده‌دیر. آدلاندیرما ائدیم‌لرینده‌کی دگیشمه‌لره، قارشی دورمالار اولموشدور: اؤرنه‌گین، (باشقا تئریملرله بیرلیکده) "رنگلی،" "نئقرو،" "آفرو آمئریکالی،" "آفریقالی آمریکالی"آنادیملاریندان "رنگ انسانلاری"آنلادیمینا دگیشمه‌یه، تاریخین چئشیدلی آشامالاریندا، بعضی آفریقالی آمئریکالی‌لار دا داخیل، چئشیدلی قروپلارجا قارشی چیخیلمیشدیر.

 

اونلارین [اؤته‌کیلرین] پیس شئیلرینی وورقولاماغین باشقا بیر تانینمیش یولو دا پیس قیلیجی‌لیغی [عاملیّت] قاباریق‌لاشدیران، ائتکن تومجه‌لر کیمی، تومجه بیچیم‌لرینی ایشلتمک‌دیر. او بیری یاندان، بیزیم سویچولوغوموزدان یا دا پولیس اوساندیرماسیندان دانیشیلماسی یا دا یازیلماسی گره‌کَرسه، قرامئر بیزه اولوملو مَنلیک ایمگه‌سی ایله آیقیری بئله ائیلملری یونگول‌لشدیرمه اولاناغینی، اؤرنه‌گین ائدیلگن اؤبکلری [ایفاده] ("اونلار پولیس‌جه اوساندیریلدیلار،" یا دا "اونلار اوساندیریلدیلار") یا دا دوغرودان ائتکن اؤبک ("پولیس قارا گنجلری اوساندیردی") یئرینه آدلاندیرمالاری ("اوساندیرما") ایشلتمکله وئرر.

 

وورقونون و یونگول‌لشدیرمه‌نین اوخشار [بنزَر]  بیچیملری‌نیگئنل‌لیکله، آبارتما [اغراق] و اؤرتمه‌جه [حسن تعبیر] کیمی سؤزبیلیم صنعتلری یؤنلندیرَر. بئله‌جه، چوخ آز ساییدا باتی اؤلکه‌سی یا دا قورومو آچیقجا (اؤز!) سویچولوقلا اوغراشار و ایندیلرده سییاسال سؤیلمده اولدوغو کیمی مئدیادا دا، "آییریمچیلیق،" "یانلی‌لیق،" یا دا حتتا "خلق ممنونیت‌سیزلیگی" کیمی، یونگول‌لشدیرمه‌نین بیرچوخ بیچیمی ایشله‌دیلمکده‌دیر. او بیری یاندان، اؤته‌کیلر بگنمه‌دیگیمیز بیر ایش گؤرنده ایسه بونون ترسی باش وئرَر. بئله‌جه، اؤرنه‌گین، گؤردوگوموز کیمی، کؤچ چوخلوقلا اوردوسال [عسکری] بیر اگرَتیله‌مه [مئتافور، مجاز] اولان آخین‌لا بَتیمله‌نر [تصویر ائدیلر]. اوخشار بیچیمده، کؤچمن‌لر یا دا سیغینماچی‌لارین بؤیوک قروپلاری تکجه چوخ سایی‌لارلا دگیل، گئنل‌لیکله ایچینده بوغولابیله‌جگیمیز قورخودوجو مقداردا سو یا دا قار تعبیری ایله ده بتیمله‌نرلر: دالغالار، سئللر، چیغلار وب. عئینی‌سی سییاست و مئدیادا گئنیشجه ایشله‌دیلن "سایی اویونو" دئییلن ستراتئژی اوچون ده گئچرلی‌دیر؛ بو ستراتئژی کؤچمن‌لرین توپلومداکی سایی‌سینی وورقولاماغی، نه قدر یئنی کؤچمنین گلدیگینی سورکلی وورقولاماقلا گئرچکلشدیرر.

 

سونومون ستراتئژی‌لری

سؤیلم تکجه سؤزجوکلر و تومجه‌لردن [جومله] آرتیق‌دیر. سؤیلم، قونولاری اینجه‌لرکن گؤرموش اولدوغوموز کیمی، گئنل‌لیکله چؤزومله‌مه‌نین [آنالیز] داها قلوبال دوزلم‌لرینده ده کاراکتئریزه ائدیلر. عئینی بیچیمده، سؤیلمین بیر حیکایه‌، باسینداکی بیر خبر رئپورتاژی، بیر بیلیمسل مقاله یا دا سیرادان گونلوک بیر سؤیله‌شی‌نین تیپیک قالیبلاری کیمی اوزلاشیسال‌لاشابیله‌جک [قراردادی] داها قلوبال بیچیم، قالیپ و شئمالاری واردیر. بو قالیپلار لاپ گئنل و دولاییسی‌یلا دانورمالدا فرقلی باغلاملاردا دگیشمز و دولاییسی‌یلا دا (دئیَک) سویچو و سویچو قارشیدی سؤیلملرده عئینی اولسالار دا– اصلینده، سویچو بیر حیکایه یا دا جوک، سویچو قارشیدی بیر حیکایه و جوک قدر بیر حیکایه یا دا جوک‌دور– بو یاپیلارین دیل قوللانیجی‌لارینین فرقلی آماچ یا دا گؤروشلری ایله باغلی اولابیله‌جکلری بعضی ایلگینچ یوللار واردیر.

 

بئله‌جه، یابانچی قونشولاریمیزلا ایلگیلی اولومسوز گونلوک حیکایه‌لرده، اینسانلارین باریشچیل یؤنه‌لیم کاتئقوری‌سینه ترس  قارماشیق‌لاشدیرما کاتئقوری‌سینی وورقولاماق ("من ائله کوچه‌ده یئرییردیم، سونرا بیردن بیره...")، آنجاق یابانچی‌لارین وارلیغی‌نین چؤزولمز بیر سورون اولدوغونون آلتینی جیزماق ایستر کیمی چوخلوقلا  چؤزوم کاتئقوری‌سینی آتلاماق اگیلیمینده‌ اولدوقلارینی آنلادیق. گئنل‌لیکله، بئله دوروملارداداها آز یانلی اولان قونوشارلار، باشدا بللی بیر "سورون"لا  قارشیلاشمیش اولسالار دا (اولوملو) چؤزومون بیر بیچیمینه دگینرلر.

 

اوخشار بیچیمده، مجلیس دارتیشمالاری، بیلیمسل مقاله‌لر و آرگومانلارین چوخ اؤنم داشیدیغی هر هانکی بیر سؤیلمده ده، ایستیدلالین فرقلی یوللارلا اؤته‌کینه قارشی یانلی اولماق اگیلیمینده اولماسینی گؤزله‌یه‌بیلریک. کؤچمن‌لرین یاسادیشی و گووه‌نیلمز اولدوغونو یا دا سورون‌لاشدیریلماسی، قیراقسیل‌لاشدیریلمایسی، اوزاقلاشدیریلماسی  یا دا قووولمالاری گرَکدیگینی "قانیتلاماق" اوچون پولیس یا دا (آغ) اوزمانلار کیمی یئتکیلی قایناقلارا دگینیلیر. بو حرکت، یاخشیجا تانینان "یئتکه" [اوتوریته] یانیلساماسی [سفسطه] اوچون تیپیک‌دیر. کؤچ دارتیشمالاری بئله‌نچی یانیلسامالارلا دولوپ داشار، اؤرنه‌گین، آبارتما یانیلساماسیندا، کیچیک بیر سیغینماچی قروبونون گلیشی، "کؤچ یاسالاریمیز اَسنک اولارسا، بوتون سیغینماچیلار بیزیم اؤلکه‌یه گله‌جکلر." کیمی بیر یوروملا، دیش‌دگر بیچیلیپ [برون یابی] اولوسال بیر فلاکت دوزئیینه چیخاردیلابیلر.

 

سون اولاراق سؤیلم؛ باسیندا، تئلئویزیونداکی بیر فیلمده یا دا اینترنئتده اولدوغو کیمی صحیفه دوزنی، یئرلشدیرمه، رسیملر،جدوللر و بنزری گؤرسل بیلگی‌لرله گؤسترگه‌بیلیمسل اولاراق ایلیشکیلی اولدوغو آنلامیندا دا سؤزجوکلر و قلوبال یاپیلاردان آرتیق‌دیر. بو سؤزسوز ایله‌تیلر [پیغام] گئنل اولوملو اؤز سونومو و اولومسوز اؤته‌کی سونومو ستراتئژیسی‌نی اویقولاماغین دا گوجلو یوللاری‌دیر. بئله‌جه، باسیندا اونلارین ("سویسال آیاخلانمالار" دئیه تانیملانان شهر قارقاشالاری کیمی) سوچ یا دا شیددتلری ایله ایلگیلی مقاله‌لر بیرینجی صحیفه‌ده، یوخاریدا، گئنیش مادده‌لرده، بؤیوک باشلیقلارلا، اونلارین سالدیرقان اولدوغونو یا دا بیزیم (یا دا بیزیم پولیسیمیزین) قوربان اولدوغوموزو گؤسته‌رن گؤزه چارپان رسیملرله  گؤرسنمه اگیلیمینده‌دیر. او بیری یاندان، بیزیم سویچولوغوموز، یا دا قارالارین "بیزیم" پولیسیمیزجه اوساندیریلماسی سئیرک اولاراق گؤزه چارپان بیر یئر توتاجاق و داها چوخ ایچ صحیفه‌لره، آزراق اؤنملی مقاله‌لره گؤنده‌ریلمه  و باشلیق‌لاردا وورقولانماما اگیلیمینده اولاجاقدیر.

 

توپلامدا، سویچو بیر توپلومون ائدیم‌لری کیمی سویچولوق و اؤن‌یارقی‌نین، سؤیلمله [سؤیلم آراجیلیغی‌یلا]، بیر چوخ ژانردا و متین و دانیشمانین بوتون دوزلم و بویوتلارندا، گونده‌لیک اولاراق آنلادیلا‌بیلدیگینی، سرگیله‌نه‌‌بیلدیگینی و یئنیدن اوره‌دیله‌بیلدیگینی گؤرمکده‌ییک.

 

آنجاق، بئله بیر سؤیلم، تک باشینا گلمه‌ییپ، قوشوللارینی، سونوچلارینی و ایله‌تیشیمسل، ائتکیله‌شیمسل و توپلومسال باغلاملارداکی ایشلَولرینی ده گه‌تیرَر. مئدیا قوروملاریندا یانلی یا دا باسماقالیپ خبرلر، قازئته‌چی‌لر و باشقا پروفئسیونل‌لرجه اوره‌تیلر. مجلیس دارتیشمالاری سییاستچی‌لرجه آپاریلار. درس کیتاپلاری، درسلر و بیلیمسل یایینلار اؤگرتمن‌لر و بیلیم اینسانلارینجا اوره‌دیلر. اونلار بونو فرقلی رول‌لاردا و بیرچوخ فرقلی مسلکی و باشقا قروپلارین اویه‌لری اولاراق و گونده‌لیک سیٛرادان ایشلرین بیر پارچاسی کیمی یاپارلار. خبرلر یایین یؤنتمنلری و گئنل‌لیکله دؤولت قوروملاری، پولیس، اونیوئرسیته‌لر یا دا محکمه‌لر کیمی چوخونلوق قوروملاری و هؤرگوتلری‌نین گؤزه‌دیمی آلتیندا ییغیلار. آزینلیق قروپلاری و قایناقلاری سیستئماتیک اولاراق دانیلار یا دا اونلارا داها آز باغینتی یا دا اوزمانلیق یوکله‌نیلر. قوزئی آمئریکا، آوروپا و آووسترالییاداکی خبر آژانسلاری ته‌مَلده آغ‌دیرلار. آزینلیق قازئته‌چیلرینه داها آز و داها گوج قوشوللاردا ایش اولاناقلاری وئریلر و هر زامانکی قوندارما ایدعالارا آییریمچی‌لیغا معروض قالارلار. توپلومون باسقین سؤیلمی‌، اؤزل‌لیکله ده ائتنیک مسئله‌لر و آزینلیق توپلولوقلاری‌یلا ایلگیلی، پیس بیلگیلندیریلمیشدیر‌ و دولاییسی‌یلا ده پیس بیلگیلندیرَر. باشقا بیر سؤزله، سویچو توپلوملار و قوروملار سویچو سؤیلملر اوره‌در، و سویچو سؤیلملر آغ باسقین‌لیغینی ساوونماق و مشروعلاشدیرماق اوچون ایشله‌دیلن باسماقالیپ‌لار، اؤن‌یارقیلار و ایدئولوژیلری یئنیدن اوره‌در. ایشده بئله‌جه، سیمگه‌سل، سؤیلمسل دؤنگو قاپادیلار و باسقین اولان ائلیت قونوشماسی و متنی سویچولوغون یئنیدن اوره‌دیمینه قاتقیدا بولونار.

 

یاخشی کی، عئینی‌سی سویچولوق قارشیدی سؤیلم اوچون ده گئچرلی‌دیر. بئله بیر سؤیلم مئدیا، سییاست‌، اگیتیم، آراشدیرما، محکمه‌لر، قورومسال تیجارت و دؤولت بوروکراسیلرینده‌کی سوروملولوق اییه‌سی اؤندرلرجه ایشله‌دیلرسه، توپلوم چئشیدلی و دولاییسی‌یلا گئرچکدن دئموکراتیک اولاجاق دئیه اومابیلریک.

 

١. علاوه:

تئون آ. وان دایک

متین دیل بیلیمی، سؤیلم چؤزومله‌مه‌سی و اَلشدیرل سؤیلم چؤزومله‌مه‌سی آلانلاریندا چوخ ساییدا اؤنملی اینجه‌لمه‌لری اولان هوللاندالی بیلیم اینسانی، 1981-دن باشلایاراق اؤزل‌لیکله سؤیلمسل سویچولوق اوزه‌رینه اوداقلانمیش‌دیر. یازیلاری‌نین بؤیوک بیر بؤلومونونون پایلاشیلدیغی اؤز وئب سایتی (discourses.org) قونویلا ایلگیلی دگرلی بیر بیلگی قایناغی‌دیر. آشاغیداکی یازیسی 2004-ده ائلیس کَشمورون دوزنله‌دیگی سوی و ائتنیک آراشدیرملاری آنسیکلوپئدیسیندن آلینمیش‌دیر (ص. 351-355).

 

٢. علاوه:

سؤزلوکچه

آدلاندیرما

Nominalization

آرالیق

Distance

آرگومان

Argument

آزینلیق

Minority

آنلام بیلیمی

Semantics

آنلام

Meaning

آییریمچیلیق

Discrimination

ائتکن تومجه

Active sentence

ائتکیله‌شم

Interaction

ائدیلگن تومجه

Passive sentence

ائدیم‌بیلیم

Pragmatics

اگرَتیله‌مه

Metaphor

اونایلاماق

Confirm

اوزلاشیسال‌لاشما

Conventionalization

اوزمانلیق

Expertise

اویقولاما

Implementation

اؤبک

Phrase

اؤته‌کی‌

Other

اؤته‌کی سونومو

Other-presentation

ایچ قروپ

In-group

اؤز سونومو

Self-presentation

اؤن‌ساییت، اؤن‌قبول

Presupposition

اؤن‌یارقی

Prejudice

ایستیدلال

Argumentation

ایله‌تی

Message

ایله‌تیشم

Communication

ایناندیرماجی

Persuasive

باسقی، تحککوم

Domination

باسقین 

Dominant

باسقین‌لیق

Dominance

باسماقالیپ

Stereotype

باسیلان، باسیلمیش

Dominated

باغینتی

Relevance

بتیمله‌مه

Description

بیچَم

Style

توپلومسال ائدیم

Social practice

توتوم

Attitude

تونلاما

Intonation

تهدید

Threat

جیزیم

Portrayal

جیزیملاماق

Portray

چوخ ‌اورتاملی

Multimedia

چؤزوم

Resolution

دوزلَم‌

Level

دیش‌دگر بیچمه

Extrapolation

دیل بیلگیسی

Grammar

ساپقین

Deviant

سورون‌لاشدیرما

Problematization

سونومون ستراتئژی‌لری

Strategies of presentation

سویچو اوساندیرما

Racial harassment

سویچو سؤیلم

Racist discourse

سؤز ائدیملری

Speech acts

سؤزجوکلشمه

Lexicalization

سؤز دوزومو

Syntax

سؤزبیلیم

Rhetoric

سؤزسوز

Non-verbal

سؤزلو

Verbal

سؤیله‌شی

Conversation

سیمگه‌سل

Symbolic

دیش قروپ

Out-group

قارماشیق‌لاشدیرما

Complication

قونوشار

Speaker

قورومسال

Institutional

قیراقچیل

Marginal

قیراقچیل‌لاشدیرما

Marginalization

قیلیجی‌لیق، ائیلملی‌لیک

Agency

کسین‌لَمه

Assertion

گؤرسل

Visual

گؤسته‌ریم

Representation

گؤندریم

Reference

منلیک ایمگه‌سی

Self-image

وورقو

Emphasis

هؤرگوتسل

Organizational

یاپی

Structure

یانلی، یانلی‌لیق

Bias

یانیلساما، سفسطه

Fallacy

یوکسک‌لیک

Volume

یونگول‌لشدیرمه

Mitigation

یؤنه‌لیم

Orientation

یئتکه

Authority

یئتکیلی قایناق

Authoritative source

یئنیدن اوره‌دیم، یئنیدن اوره‌دیلمه

Reproduction

 

           

قایناق:

Racist Discourse. In Ellis Cashmore (Ed.), Routledge Encyclopedia of Race and Ethnic Studies. (pp. 351-355). London: Routledge, 2004. cc

 

شبکه باغلانتسی:

http://www.discourses.org/OldArticles/Racist%20discourse.pdf (Erişim: 11.11.15). cc

یوروملار (0)

بنزر موضوعلار (9)

تومو ›

یازاردان بو سایتدا (1)

تومو ›