Hossein Mohammadzadeh, 01.10.2013 Çağdaş İran’da Étnik Yarılmanın Tarixi Gédişatı Araşdırmanın amacı, çağdaş İran’da toplumsal yarılmanın (ayrışmanın) tarixi ve toplumsal içeriyini deyerlendirmekdir. Tehlil çerçivesi Rokan quramına dayanmaqdadır. Rokan, toplumsal yarılmanın (ayrışmanın) dévrimler sonrası ortaya çıxdığına inanar. Araşdırmada tarihxi qarşılaşdırma yöndemi istifade édilerek ilgili tarihixi sened ve vérilerden yararlanıldı. Burada étnik yapıları ferqli olan eyaletlerin, toplumsal-iqtisadi véri göstergeleri (indeksleri) qarşılaşdırıldı. Vérilerin deyerlendirilmesi, toplumsal, özellikle de étnik yarılmanın, Riza Şah döneminde yükselişe kéçdiyini gösterdi. Riza Şah, merkeziyyetçi ve baskıçı idare anlayışını oturdaraq İran toplumunu böldü ve yapısal edaletsizliyi qurumsallaşdırdı. Edaletsizlik ve uyğun şertlerden mehrumiyyet duyğusu, İran’da étnik yarılmanı étkinleşdirdi. Berabersizliyin azaldılması ve edaletin yayğınlaşdırılması, toplumsal mehrumiyyet ve yarılmanın étki ve süretini azaldabilir. ayrıntılı ›
Akbar Aghajanian, 02.05.1983 İran’da Étnik Edaletsizlik: Umumi Bir Baxış Meqalede, İran’da ferqli étnikler arasında sürdürülen ictimai-iqtisadi edaletsizlik olqusu incelenmekdedir. Elde édilen vérilerden çıxarılan neticeler, Fars ve Fars olmayan étnikler arasındaki edaletsizlik nisbetinin géderek artdığını göstermekdedir. Yayğın görüşlere baxmayaraq, İran’da çağcıllaşma projeleri qapsamında aparılan qalxınma ve senayéleşme sürecleri buyunca, ferqli étnikler arasında paylaşılan qaynaq ve zenginlik nisbetleri, davamlı Fars étniğinin léhinde bir artış göstermekdedir. Araşdırmada, çağdaş İran’da aparılan çağcıllaşma projeleri bağlamında, edaletsizlik olqusunun sebebleri irdelenmekdedir. Araşdırma daxilinde elde édilen tapıntılar; İran’da çağcıllaşma süreclerinin ilk merhelesinde aparılan, “siyasi idarenin merkezileşdirilmesi”, “Fars dili ve kültürünün başat qılınması” ve “merkeziyyetçi qalxınma ve senayéleşme planlamaları” kimi yapısal düzenlemeleri, étnikler arası edaletsizliyi tetikleyen esas sebebler olaraq göstermekdedir. Sonraki dönemlerde (1960-1970) merkeziyyetçi idarenin berkişdirilmesi ve şeherleşme eyilimli böyüme ve qalxınma siyasetleri sebebiyle mövcud edaletsizlik açığı (kesiri) daha da artmışdır. Bu dönemde, dövlet tekelinde (inhisarında) olan néftin satışından elde édilen gelirin artışı ve yérli üredime (istéhsala) nisbi olaraq daha az yatırım yatırılması, étnikler arası edaletsizlik açığının (kesrinin) artmasına sebeb olmuşdur. ayrıntılı ›
Nahid Kouhshekaf, 01.10.2005 İran Dövletinin Ékonomik Planlamalarında Qalxınma Coğrafiyası ve Étnik Coğrafiya İran’ın en géri qalmış ve ékonomik olaraq yoxsun buraxılmış bezi bölgeleri –Batı Azerbaycan, Kürdüstan, Beluçustan…– belirli étnik qrupların iqamet étdiyi bölgelerdir. Bu sebeble, ayrımçılıq ittihamı ve “merkez” terefinden ölkede aparılan iqtisadi qalxınma süreclerinin dışında (xaricinde) tutulma alqısı, étnik qruplar terefinden ortaq şikayet olaraq dile getirilmekdedir. Yazar 1940’lardan günümüze çağdaş İran’da ékonomik qalxınma qalıblarının çerçivesini cızaraq; çéşidli quramsal (nezeri) baxışları ele alar, yayğın pratik (emeli) sorunları ortaya qoyar ve düzensiz qalxınma sürecinin sebebini étnik qruplara qarşı bilerek aparılan ayrımçı siyasetlerden ziyade, İran’da aparılan iqtisadi qalxınma programlarının rastgele ve tesadüfi tebietinde görer. ayrıntılı ›
Ramazan USLU, 01.08.2013 Azerbaycan-Türkiye İqtisadi İlişkilerinin Gelişmesinde Ortaq Kültürel ve Menevi Deyerler ve Tarixi Etkenlerin Rolu Azerbaycan ve Türkiye arasındaki qarşılıqlı ilişkilerin gelişmesinde; ortaq kültürel miras, dil, meneviyyat, din, exlaq, milli kimlik ve dayanışma étkenlerinin yanısıra; tarixi, siyasi ve ideolojik étkenler de her zaman üçün böyük ehemiyyet daşımışdır. Bu baxımdan, ortaq milli ve menevi bağlar üzerine qurulu olan iki ölke arasındaki iqtisadi ve siyasi ilişkilerin tarixi kéçmişi, sadece milli bağnazlıq ya da teessüb deyişkenine dayandırılaraq açıqlanabilmez. ayrıntılı ›
1

BAŞ YAZI

tümü ›
Artum DİNC, 05.11.2012

Herkes ve Her Kesim Üçün Bir Varolma Uzamının Olasılığı

Günümüzde insanlar doğulduqları andan étibaren, deўişik meselelerle dolu bir gerçeklik ortamına göz açmaqdadırlar. Bugün dünyanın birçox yérinde insanlar; deўişik kültürel, étnik, dini, sinfi ve cinsiyet mensubiyetleri ya da kimlikleri sebebiyle zorakılığa, basqıya ve ayrımçılığa meruz qalmaqdadırlar.

BELLEK

tümü ›

Çağın Axışında

Artum DİNC, 07.07.2014

İran’da Türklerin ‘Edalet Teleb’ May 2006 Üsyanları

İslam Cumhuriyyeti Xeber Ajansı’na (IRNA’ya) aid İran Qezéti’nin 12 May 2006 tarixli yayınında, “Böceklerin Bizleri Böcekleşdirmemesi Üçün Ne Édek?” başlıqlı resimli güldürücü bir öykü yayınlandı. Bu resimli hikayede çizilen insan karaktéri, qarşısındaki böceye Farsca seslenir. Böcek ise ona Türkce cevab vérir ve hikaye, böceklerden qurtulma yollarının anladımıyla sürdürülür. İran’da milyonlarca Türk bu olayı bir “aşağılama” ve “dışlama” davranışı olaraq deyerlendirdi. Onlar öz étirazlarını bildirmek ve bu işin müsebbiblerinin qınanması ve cezalandırılması üçün -ağır bedellerine baxmayaraq- çéşitli kend ve şeherlerlerde qınama gösterileri gérçekleşdirdiler.

Bülten

Artum DİNC, 11.02.2014

FARSÇI İRANÇILIQ: Çoxétnikli İran’da Farslaşdırma Siyasetleri

Bu sayıda, günümüz İran’ında Fars olmayan étniklere qarşı aparılan Farslaşdırma siyasetleri ile bağlı 14 xeber, 9 yorum ve çözümleme, 5 meqale ve 2 kitab tanıdılmaqdadır. SZ Xeber Toplusu’nun dili AZE ve TR olmaq üzere Türkce’nin iki lehcesinde hazırlanmışdır.

ÇÉVRİMİÇİ KİTABLIQ

tümü ›

SAAT ve HAVA DURUMU

Tebriz, İran

Durum, 0 °C

GÖRÜŞÜNÜZÜ BİLDİRİN

tümü ›

İndiki şertlerde İran'da Fars olmayan étniklerin geleceyi ile bağlı, aşağıdakı séçeneklerden hankısı daha olasılıqlı görünür? Birden çox séçenek séçilebiler.

Farslaşdırma siyasetleri başarılı olacaq, nüfusun/ ehalinin hamısı Farslaşacaqdır.
Farslaşdırma siyasetleri başarısız olacaq, étniklerin kültürel haqları yasal/ qanuni qoruma altına alınacaqdır.
Étnik yapılara göre, fédéral idari birimler oluşacaqdır.
Étnik yapılara göre, bağımsız/ müsteqil dövletler oluşacaqdır.

ENLER LİSTESİ

En Çox Tıklananlar

En Çox Beyenilenler

En Çox Yorumlananlar