Münih Kahkahası ve 'Sekundiçka' Tepkisi

Yazar: Vildane Şabanova Alieva / Vildane Özkan

Giriş

1963’ten beri düzenlenen Münih Güvenlik Konferansı’na daha önceleri NATO’ya üye ülkeler katılıyordu. Günümüzde ise en az 20 ülkenin devlet başkanı, en az 60 dışişleri ve savunma bakanı olmak üzere yüzlerce önde gelen politikacı, diplomat, iş adamı, bilim insanı ve gazetecinin katıldığı uluslararası bir forum halini almıştır. [1]

 

6-8 Şubat 2015 tarihleri arasında Almanya’da gerçekleştirilen 51ci Münih Güvenlik Konferansı’nın en belirleyici gündem konularından biri, Ukrayna’da devam eden çatışmalar ve istikrarsızlık oldu. Ukrayna’daki sorunla ilgili olarak etkili olan her bir güç odağı, diğer tarafa yönelik suçlamalarda bulundu. Konferans’taki konuşmalarda ABD Başkan Yardımcısı Joe Biden ve NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg Avrupa’daki güvenlik krizinden Rusya’yı sorumlu tuttular. Almanya Başbakanı Angela Merkel de Rusya’nın Avrupa’da istikrar düzenini bozduğunu ve Rusya’nın uluslararası hukuka uymadığını söyledi. Amerikalı diplomatlar tarafından dile getirilen Ukrayna’ya silah verilmesi teklifini ise reddeden Merkel, Avrupa’nın tekrar bölünmesini istemediklerini ve Rusya’ya karşı değil Rusya ile birlikte bu güvenliği kurmak istediklerini ifade etti. Programa katılan Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise suçlamalara yanıt verdi ve Ukrayna krizinin çözülmemesi konusunda AB’yi ve özellikle de ABD’yi suçladı. [2]

 

Uluslararası toplantılarda resmi program akışındaki konuşmalar, soru-yanıtlar ve tartışmalar arasında ve yanında gerçekleşen şaka, mizah, küçük simge, gözyaşı, söz kesmeler, heyecanlanma, kızgınlık, kahkaha vb. gibi davranışlar; duygu mühendisliği, algı yönetimi ve kamuoyu oluşturma süreçleri bağlamında önemli ve anlamlıdır. Kasıtlı ya da kasıtsız gerçekleştirilen söz konusu davranışlar ya da beden dili, etkileşim süreçlerinin ayrılmaz parçasıdır ve çoğu durumda program akışındaki içeriğin anlamını resmi açıklamalardan daha açık bir biçimde anlatabilmektedirler.

 

Kimi durumlarda küçük bir kahkaha, bir damla gözyaşı, bir sözün kesilme anı, küçük bir kızgınlık belirtisi vs. diplomatik bir krizden sosyal medyaların temel gündemini ve süreci etkileyen kapsamlı bir kamuoyu oluşturmaya kadar gidebilmektedir.

 

AB, ABD ve RF arasında Ukrayna’nın sorunsallaştırılması üzerine çıkan diplomatik gerginlik sürecinde medyana gelen bu olay, anaakım medyalarda uzun süre gündemde tutulmamıştır. Fakat bazı medya gruplarında yayınlanan olayla ilgili göreli olarak az sayıda haber niteliğindeki yazıda Münih’teki kahkahalar ve Lavrov’un tepkisi, genellikle kendi-içinde “ahlaki zemin”de (başka bir deyişle “olumlu” ya da “sansürlenecek kadar olumsuz” olarak) değerlendirilmiştir.

 

Bu ahlaki değerlendirmelere karşın bu yazıda, Münih’te Lavrov’un alaycı kahkahalara karşı serinkanlı ‘sekundiçka’ (Rusça’da ‘bir saniye’ anlamına gelir) tepkisiyle ortaya çıkan etkileşim örneğinin, Ukrayna üzerinde AB, ABD ve RF’nin karşılıklı oyun kurgularına yönelik yaklaşım biçimini ne ölçüde yansıttığı tartışılmaktadır.

 

1.   Lavrov Konuşurken Neler Oldu?

51ci Münih Güvenlik Konferansı’nın ikinci gününde (7 Şubat 2015, Cumartesi), Lavrov’un Almanya’da Münih’te Bayerischer HofHoteli’ndeki konuşması, dinleyiciler arasından atılan alaycı kahkahalar/ yuhalamalar ile belirgin bir biçimde üç kez kesintiye uğratıldı.

 

Rusya Dışişleri Bakanlığı’nın ağsitesi [3], söz konusu kahkahaların atıldığı oturumdaki konuşmaların dökümünü kimi küçük sansürlerle birlikte yayınladı. Konuşmaların dökümünde sansürlenen birkaç cümle; Lavrov’un kahkahalara yönelik verdiği yanıtların küçük bir kısmı, Lavrov’un konuşmasını bitirirken en sonunda kullandığı söz ve oturum başkanı Wolfgang Ischinger’in oturumu kapatırken Lavrov’a yönelik alaycı kahkahalara atıf yaparak yaptığı kısa kapanış konuşmasındaki cümlelerdir. Yaklaşık 44 dakika süren oturumdaki konuşmaların küçük bir ölçüde de olsa sansürlenerek yazılı dökümünün yayınlandığı Rusya Dışişleri Bakanlığı’nın ağsitesinde, Lavrov’un oturumunun görsel-işitsel halinin sadece 14 dakikası yayınlanıyor, 40 dakikası yayınlanmamıştır.

 

Lavrov’un, 7 Şubat’ta yazılı metin üzerinden okuduğu ve Rusça yaptığı konuşması yaklaşık 14 dakika sürüyor. Soru-yanıt bölümü ise yaklaşık 40 dakika sürüyor. Soru-yanıt bölümünde dinleyiciler arasından beş ayrı kişiye beş kez söz hakkı veriliyor. Beşinci söz hakkını Avrupa Parlamentosu Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Elmar Brok alıyor ve Rusya’ya karşı bir ölçüde dolaylı olarak iddialar ileri sürüp eleştirilerde bulunuyor. Brok’un sözleri, kimi dinleyiciler tarafından onaylanarak alkışlanıyor. Brok’a yanıt verdiği sırada Lavrov’un sözleri kimi dinleyiciler tarafından alaycı kahkahalar/ hoholamalar ile karşılanıyor.

 

Görsel-işitsel kayıtta oturumun 36:38ci dakikasından soruya yanıtın ve oturumun bittiği 44:44cü dakikaya kadar yaklaşık 8 dakika boyunca en belirgin olarak toplam üç kez alaycı kahkahalar/ hoholamalar ile Lavrov’un sözleri kesintiye uğratılıyor. Lavrov ise, belirgin olarak toplam üç kez ortaya atılan bu alaycı kahkahalara/ hoholamalara şu ya da bu biçimde ve ölçüde dikkate alarak her defasında küçük de olsa yanıt veriyor. Dikkate alındıklarında ise alaycı kahkahaların/ hoholamaların yavaş yavaş kesildiği görülüyor. [4]

 

Lavrov’un 7 Şubat’taki 44:44 dakikalık oturumu için buraya bakabilirsiniz.

 

Elmar Brok, oturum başkanından soru hakkı aldığında, oturumun 34:03cü dakikasında Lavrov’a soru sormuyor ama –bazı kesintilerle– aşağıdaki sözleri söylüyor:

“Size katılıyorum, son 25 yılda herşey mükemmel değildi. Rusya’yla birsürü ihtilafımız oldu. … Avrupa’da toprak bütünlüğü ve devletlerin egemenliğini güvenceye alan bir şema oluşturduğumuza inanıyorum. Bu iki ilke de çiğnendi ve şimdi biz Rusya’nın Ukrayna’daki çatışmaya taraf olduğunun farkına varmak zorundayız. Biz, ancak ülkedeki politik durumu uygun olarak analiz edersek bu krizin üstesinden gelebiliriz. Ukrayna’daki durumla ilgili sizin yaptığınız tarif, kabul edilemezdir. … 21.yy’da Helsinki’de anlaşmaya varılmış egemenlik ve toprak değerleri ilkelerinin ihlal edileceği alanlar olmamalıdır. Egemenlik ilkesine göre, Ukrayna’nın da dahil olduğu her ulusun, hangi ülkeyle ticari anlaşmalar yapacağına karar vermeye hakkı vardır. Eğer komşu bir devlet bu seçimi kontrol etmeye çalışırsa, bu eski siyasete geri dönüştür ve egemenlik ilkesinin çiğnenmesidir ki şimdilerde Ukrayna’da olan şeydir.”

 

Brok’un Kırım’dan doğrudan bahsetmeden “Kırım’ın Rusya tarafından ilhakı”nı dolaylı olarak anıştırdığı sözlerine Lavrov, Kırım’ın doğrudan adını anarak yanıt vermeye başlıyor. Medyada da Brok’un sözlerinden bahsedilirken “Brok söz aldı ve Rusya’nın Kırım’la yeniden birleşerek uluslararası standartları ihlal ettiğini söyledi” deniliyor, ancak Brok doğrudan Kırım sözcüğünü kullanmıyor ve medyada yer alan iddiayı doğrudan değil, dolaylı olarak söylüyor. Aslında Brok, Ukrayna’nın toprak bütünlüğü ve egemenliğinden bahsettiği için üstü örtük olarak sadece Kırım’da değil, aynı zamandan Donetsk ve Luhansk’ta da Rusya’nın belirleyici etkisinden bahsediyor olmaktadır. Lavrov’un, Brok’un açıkça/ doğrudan sözünü etmediği “Kırım” konusunu açıkça konuşmaya başlaması, Brok’un kurduğu oyunun tuzağına düşmesi olarak da yorumlanabilir mi?

 

Lavrov, Brok’un yukarıda büyük bir kısmı alıntı yapılan sözlerinden sonra yanıt vermeye başlıyor. Salondaki ilk alaycı kahkahalar Lavrov’un şu sözlerinden sonra oturumun 37:21ci dakikasında patlak veriyor:

“Uluslararası kurallar vardır, aslında onlar bazen farklı şekilde işlerler, farklı eylemlere farklı yorumlar üretirler. Kırım’da BM Şartı uyarınca kendi kaderini tayin gerçekleşmiştir. Bu belgede, birkaç ilke vardır ve kendi kaderini belirleme hakkı anahtar bir konumda durmaktadır.”

 

Lavrov’un Brok’a yanıt olarak yaklaşık 8 dakikalık konuşması sırasında atılan üç alaycı kahkaha toplusundan en güçlüsü ve uzun sürelisi birincisi olmuştur. Lavrov, oturumun 37:21ci dakikasında başlayan bu ilk alaycı kahkahalara/ hoholamalara yönelik ilk tepkisi, 1.Resim’de de görüldüğü gibi başını gülüşmelerin yoğun olarak geldiği tarafa çevirerek “sekundiçka” demesi olmuştur. Kahkaha atanlar salonun gösterilen kısmında küçük bir grup oluşturmakta ve Lavrov’un sağ tarafındaki dinleyiciler arasından yükselmektedir. Kahkaha sesleri, birbirine yakın oturan dinleyiciler arasından yükselmiştir.

 

1.Resim: Lavrov, 51ci Münih Güvenlik Konferansı’nda kendisine karşı alaycı kahkaha atanların tarafına bakıp ‘sekundiçka’ derken [4]

 

Rusya Dışişleri Bakanlığı’nın resmi sayfasında yayınladığı konuşmaların dökümünde, Lavrov’un kullandığı “sekundiçka” sözcüğü çıkartılarak sansürlenmiştir. “Sekundiçka” dedikten sonra Lavrov, “Okuyun [BM] Şartı[nı]! Toprak bütünlüğüne, egemenliğe saygı duyulmak zorundadır” diye sözlerini sürdürüyor. “BM Genel Kurulu’nun kabul ettiği bildirge…” diye devam ederken ikinci kez alaycı kahkahalar/ hoholamalar salondan arasıra yükselmeyi sürdürüyor. İkinci kahkahalar da, yine salonun aynı yerinden yükseliyor. Lavrov, tekrar kahkahaların yoğun olduğu tarafa dönüp Brok’un sözlerini kastederek “benim için de komikti, ama ben kendimi tuttum” diye hafifçe gülümseyerek müdahale ediyor ve tekrar konuşmasını sürdürüyor. Ancak Rusya Dışişleri Bakanlığı’nın resmi sayfasında yayınladığı konuşmaların dökümünde, Lavrov’un söylediği “benim için de komikti, ama ben kendimi tuttum” sözleri çıkartılarak sansürlenmiştir.

 

Bir-iki dakika sonra, Lavrov’un aşağıdaki sözlerinden sonra oturumun 41:23cü dakikasında üçüncü kez salondan gülüşme ve hoholamalar yükseliyor:

“Ukrayna’da olanlar, Kırım’da da göründü. Krizin erken aşamalarında Sağ Sektör yönetim binalarını aşıp ele geçirmeyi denedi. Tanrıya şükür, bir geçit/ daraltı vardı ve halkın koruyucuları ayağa kalktı ve onlara izin vermedi. Kırım’da bağımsızlıkla ilgili bir referandum oldu ve sonra Rusya’ya katıldı. Kosova’da referandum yoktu, buna rağmen ABD Başkanı Obama son zamanlarda Kosova’nın bir örnek olduğunu çünkü referandumda oy veren insanlar olduğunu söyledi. Orada referandum olmadı, diğer birçok ‘referandumlar’ gibi. Almanya’nın birleşmesi, referandum olmaksızın oldu, biz de bunun etkin destekleyicileriydik. İkinci Dünya Savaşı sona erdiğinde, eğer hatırlarsanız…”

derken, dinleyiciler arasından üçüncü kez hoholamalar/ bağırışlar yükseliyor, ancak bu defa Lavrov cümlesini yarım bırakmıyor ve biraz sesini yükselterek bağırışlar devam ederken yarım kalan cümlesini “SSCB Almanya’nın bölünmesine karşıydı” diye tamamlıyor. Sonra bağırışlar azalıp kesilince, buna tepkisi “güzel, teşekkürler” diyerek devam ediyor. Ancak Rusya Dışişleri Bakanlığı’nın resmi sayfasında yayınladığı konuşmaların yazılı dökümünde, Lavrov’un “güzel, teşekkürler” sözlerine yer verilmemiştir.

 

Lavrov, oturumdaki konuşmasını bitirirken hafifçe gülümseyerek konuşmasını üç kez kesintiye uğratan alaycı kahkahalara/ gülüşmelere/ hoholamalara atıf yaparak şöyle diyor:

“Eğer siz gerçekten de bizim konumumuzu ve bizi yöneten ilkelerimizi anlamak istiyorsanız, biz bütün bunları tartışabiliriz. Bunun hakkında Rusya Başkan’ı Putin defalarca konuştu. Elbette, bütün bunlara gülmek mümkündür. O zaman, birisi sadece bundan zevk alabilir. Gülmenin de yaşamı uzattığını söylüyorlar! Çok teşekkürler.”

 

Konuşmasını bitirirken en son kullandığı söz “çok teşekkürler”dir. Ancak Rusya Dışişleri Bakanlığı’nın resmi sayfasında yayınladığı konuşmaların dökümünde, Lavrov’un “çok teşekkürler” sözcükleri de çıkartılmıştır.

 

Oturumbaşkanı Wolfgang Ischinger, Lavrov’un oturumundaki soru-yanıt kısmını kapatırken ortak bir uzlaşı noktası da arayarak “burada tartıştığımız konular, hiçbir açıdan gülme meselesi değildir” demiştir. Yine Rusya Dışişleri Bakanlığı’nın resmi sayfasında yayınladığı konuşmaların dökümünde, Ischinger’inbu kapanış sözlerine de yer verilmemektedir.

 

2.   Olayın Medyada Farklı Yansımaları

Münih kahkahaları, AB, ABD ve RF anaakım medyalarında çok büyük bir gündem teşkil etmemiş olsa bile, çeşitli taraflardan ilgili birkaç haber niteliğinde yazı yazıldı. Batı anaakım medyasındaki yazılarda/ haberlerde Münih kahkahası “olumlu” olarak konumlandırılırken, Rusya anaakım medyasındaki yazılarda/ haberlerde Münih kahkahasının “olumsuz” olarak konumlandırıldığı ve büyük ölçüde sansürlendiği görülmektedir.

 

AB anaakım medyası kapsamındaki Bloomberg’de Josh Rogin “Europeans Laugh As Lavrov Talks Ukraine [Lavrov Ukrayna’yı Konuşurken, Avrupalılar Gülüyor]” adlı bir yazı yazdı. Rogin, AB’nin Münih’te Lavrov’un konuşmasına yönelik başat yorumunu temsil eder biçimde şöyle yazıyor [5]:

“Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Soğuk Savaş tarihini yeniden yazdı, Batı’yı Ukrayna’daki darbeyi kışkırtmakla suçladı ve kendisini Birleşmiş Milletler Şartı’nın şampiyonu/ kahramanı ilan etti. Burada Almanya’daki kalabalık ona güldü ve yuhaladı, ama bu onun umurunda değil gibiydi. … konferanstaki panelistlerin neredeyse tamamı, Rusya’nın Ukrayna’daki eylemlerine karşı birşeyler söyledi. Tartışmalar, Rusya’nın uluslararası güvenliğin kötü bir eyleyicisi olup olmadığı üzerine değil, daha çok uzlaşmacı görüşün nasıl olabileceği ile ilgiliydi.”

 

Aynı yazısında Rogin, kişilik terörü tekniğini de inceden inceye kullanarak Lavrov’un psikolojik durumu ve tutumu için şöyle yorum yapıyor:

“O [Lavrov] sinirli görünüyordu, bunun nedeni belki de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in kurmay başkanı ve Lavrov’un da üstü olan Sergey İvanov’un ön sırada oturması ve sanki ona ‘yüzüne gözüne bulaştırma’ der gibi uyarırcasına dik dik bakmasıydı. Ama bunların hiçbiri onu küstah bir gösteriye kalkışmasına engel olmadı.”

 

Rogin, Lavrov’un konuşmasına gülünmesini ise şöyle değerlendiriyor:

“Lavrov, etiketsiz Rus askerleri tarafından işgal edilen Kırım’ın ilhakının, uluslararası yasal normların iyi çalıştığının bir örneğidir dediğinde, kalabalık kahkahayı patlattı. … Lavrov, Rusya’nın, iç savaş devam ederken halkoylarını –Kırım ve Donetsk’in doğu Ukrayna bölgesindeki referandumlar gibi– desteklediğini, ama buna karşın Batı’nın bunu yapmadığı noktasını oluşturmaya çalışıyordu. … Gerçekten de o [kahkahalar] eğlenceliydi, ama Ukrayna’nın kaderini önemsizleştirdiği için değil. Tüm epizod, açıkça gösterdi ki Batı ve Rusya’nın ortak bir gerçeklik anlayışına dayanan Ukrayna üzerine bir tartışma yürütebilecekleri saçma bir fikirdir.”

 

AB’nin diğer anaakım medyalarından Deutsche Welle’de Christian Trippe ise konuyu şöyle ele alıyor [6]:

“Vladimir Putin Kırım’ı ilhak ederek Avrupa düzeninin temelini salladığından ve sonra da doğu Ukrayna’nın Donbas bölgesinde melez bir savaşı (hybrid war) başlatıp sürdürdüğünden beri; dış siyaset uzmanları ve analistleri, bir yıldır kendilerine bu soruyu sormaktalar.

 

Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Güvenlik Konferansı’nda hoş karşılanan bir konuktur. Kremlin’deki güçlü adamlar arasında sadece o, Batı’da ilişkiler ağı oluşturmayı sürdürüyor ve bu yüzden de son yıllardaki çeşitli politik gerilimleri kolaylaştırmayı başardı.

 

Ancak onun [Lavrov’un] Münih’teki görünümü, bu kez etrafında bir dehşet, kafa sallama ve kahkahalara neden oldu. Zaman zaman, Lavrov satırlardan okuyor gibiydi. O arsız bir propaganda yaptı, bu propaganda ise herşeyi sadece Batı’nın hatasıymış gibi gösteren yanlış ve tehlikeli bir sonuca yol açar, çünkü Batı Sovyetler Birliği’nin çöküşünden beri Moskova’yı sistematik olarak aşağıladı.”

 

Independent’ta Oliver Caroll ise şunu yazıyor [7]:

“Lavrov Bey’in Kırım’ın BM’nin kendi kaderini tayin etme hakkı uyarınca ‘bağımsız’ olduğu şeklindeki olağanüstü iddiası, Münih’teki dinleyiciler arasında; sinirli olsalar da yüksek sesli kahkahalar ile karşılandı.”

 

Radio Free Europe’da Carl Schreck şöyle yazıyor [8]:

“Münih Güvenlik Konferansı’nda Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un, Ukrayna’daki çatışmalarda Moskova’nın eylemlerini savunması ve Batı’yı krizde kargaşayı kışkırtmakla suçlaması dinleyiciler arasında alaycı kahkahalara ve infiale neden oldu.”

 

ABD merkezli sitelerdeki yazılarda Lavrov’a yönelik söz konusu yuhalama ve kahkahaların, Rusya’nın yalıtıldığının göstergesi olduğunu yazanlar da oldu. ABD anaakım yazılarında, AB anaakım yazılarına göre Rusya’ya yönelik mesafeli, eleştirel ve sert duruş daha yüksek orandadır. ABD anaakım medyalarında, AB anaakım medyalarına oranla Rusya’nın daha fazla yalıtıldığı yazılmaktadır. Ayrıca ABD anaakım medyalarında askeri seçenekler üzerinde daha fazla durulurken; AB anaakım medyaları, Rusya ile bir ölçüde daha uzlaşmacı bir tavır ve söylem kullanmaktadırlar.

 

Örneğin Joshua W. Walker’ın “At Munich, a Renewed Cold War Atmosphere [Münih’te Yenilenmiş Soğuk Savaş Havası]” başlıklı yazısı buna bir örnektir [9]. Walker Ukrayna üzerinde ABD ile Almanya’nın farklı duruşta oldukları konuya da değinerek şöyle yazıyor: “[Münih’te] ABD senatörleri Almanya’nın niçin Ukrayna’nın askeri olarak donatılmasını istemediğini bilmek istediler.”

 

Walker, yazısını gelecekte şimdikinden daha büyük bir savaşı öngörerek şöyle sonlandırıyor:

“Kerry, okyanusötesi topluluk için dönüm noktaları olarak tarif ettiği Ukrayna ve İslam Devleti grubuna yönelik küresel yanıtlarla ilgili iyimser olduğunu söylese bile, konferans salonları boyunca esen soğuk rüzgarlar farklı birşeyi gösterdi. Sonul olarak, ‘kalıcı emirler’e ve ‘dönüm noktaları’na çoğunlukla büyük savaşlar eşlik etmiştir.”

 

Gulf Times’ta Nikolaus von Twickel ise şöyle yazıyor [10]:

“Lavrov, ABD ve müttefiklerini Avrupa’nın güvenlik mimarisini yıkmakla ve Ukrayna’da bir darbeyi kışkırtmakla suçladı. O [Lavrov] Kırım’ın Rusya’ya katılması BM Şartı’na uygun olduğunu iddia ettiğinde dinleyiciler, diplomatik olmayan bir kahkaha patlattılar ve sonra Sovyetler Birliği’nin Almanya’nın bölünmesine karşı olmuş olduğunu söylediğinde kahkahalar tekrarlandı. Lavrov, kuru bir biçimde ‘derler ki, kahkaha ömrü uzatır’ dedi.”

 

Rusya anaakım medyalarındaki yazılarda/ haberlerde, AB basınına göre göreli olarak daha az yer verilen Münih kahkahası genellikle “bir skandal” olarak tanımlanarak Lavrov’un tepkisinin ise “ölçülü” olduğu yazıldı. Ayrıca Rusya anaakım medyalarında Münih’teki Lavrov’a yönelik alaycı kahkahaların verilmesi, bir sansür rejimi ile birlikte yürütüldü (geniş örnekleme için bkz. yazının 2. Münih Kahkahası ve ‘Sekundiçka’ Tepkisi kısmına).

 

Örneğin Pravda’nın İngilizce sayfasında yayınlanan ve “Patriots beat Hawks at Security Conference in Munich [Münih’te Güvenlik Konferansı’nda Patriotlar Hawkları Yener]” mecazi başlığını taşıyan yazıda Lavrov’a yönelik alaycı kahkahalar ve hoholamalar “çocuksu davranış” olarak nitelendirilerek aşağıdaki gibi söz ediliyor [11]:

“Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Münih’teki Uluslararası Güvenlik Konferansı’nda konuşmasını yaparken bir skandal patlak verdi. Çeşitli Batılı yetkililer, Lavrov’un konuşmasını bağırışlar ve alaycı kahkahalar ile kestiler. Sergey Lavrov, onların çocuksu davranışına itidalli/ ölçülü bir tepki gösterdi. … Batılı ülkelerden birçok delege, yüksek sesle gülmeye başladı ve alaycı kahkahalarına kırıcı yorumlar eklediler. … Sergey Lavrov, onların çocuksu davranışına itidalli/ ölçülü bir tepki gösterdi. … Bu soruları yanıtlarken, Batılı delegeler itirazlarını fısıldaşarak ve bağırarak ifade etmeye başladılar. Sergey Lavrov, podyumu terk edecek diye göründü, ama o bunu yapmadı. Lavrov, ‘gerçekten de bizim konumumuzu ve güdülerimizi bilmek istiyorsanız, herşeyi tartışabiliriz’ diye yanıt verdi. Lavrov, ‘Başkan Putin, bunu sürekli tekrarladı. Buna gülebilirsiniz elbette. Ama o zaman birisi sadece bundan zevk alacaktır. Onlar, kahkaha yaşamı uzatır diyorlar’ diye de belirtti.”

 

RT’nin youtube sayfasında İngilizce çeviriyle paylaştığı oturumun görsel-işitselinde Brok’un sözlerinden sonra Lavrov’un yanıtı sırasında gerçekleşen aralıklı üç alaycı gülüşmelerden ilk ikisi sansürlenmiş, üçüncüsü ise verilmiştir. Ancak sansürlenen kahkahalara yönelik Lavrov’un verdiği tepki ve yanıtlar ise sansürsüz verilmiştir. [12]

 

Kommersant’ta Elena Çernenko’nun “Сергею Лаврову стало не до смеха [Sergey Lavrov, kahkaha konusu değil]” başlığıyla yayınlanan yazısında, Lavrov’un Münih’te iyi karşılanmadığını belirtmiş ve konuşması sırasındaki kahkahaları ve bağrışmaları da skandal olarak tanımlamış. [13]

 

Münih’teki kahkahalar, çeşitli taraflardan kimi blogcuların sayfalarında da yer aldı. Örneğin blogdaki yazılardan, blogun adından ve profil resmine iliştirdiği sözde “Donetsk Halk Cumhuriyeti” bayrağından Rusya yanlısı olduğu anlaşılan Adam Baum adıyla açılmış bir blogda; “Sergey Lavrov, ‘#Ukraine Civilwar is no laughing matter’...as West jeers MSC speech” başlığıyla bir yazı yayınlanıyor. Ancak yazı, Rusya’nın yukarıda atıfta bulunulan anaakım medyasında çıkan yazılardan Pravda’daki yazıyla oldukça benzer iken, Kommersant’taki Rusça yazının ise doğrudan İngilizce çevirisidir. Ancak blogcu Adam Baum, blogda yer alan yazının (bkz. 3.Resim) Kommersant’ta Elena Çernenko’nun (bkz. 2.Resim) Rusça yazısının İngilizce çevirisi olduğunu belirtmemiş. Büyük güç merkezlerinin ‘blogcu askerleri’nin olduğu günümüzde bilinen gerçeklerden biridir. Adam Baum’un böyle bir konumunun olup olmadığını söylemek için ise eldeki veriler tartışmalıdır elbette. [14]

 

2.Resim: Elena Çerneneko’nun yazısı                                           3.Resim: Adam Baum’un blogu

 

3.   Münih Kahkahasına Karşı Misilleme mi?

51ci Münih Güvenlik Konferansı’nın bitişinden sonra 9 ve 10 Şubat tarihlerinde Rusya’nın anaakım medyalarında bir “mizah sergisi” haberi yayınlandı. Haber, Estonya’da Tartu’da Holokost kurbanları hakkında açılan bir mizah sergisiyle ilgiliydi. Sergi haberi, Rusya’nın anaakım televizyon kanallarında ve medyalarında, ayrıca sosyal medya sayfalarında paylaşıldı. Örneğin Россия24 tv kanalında ve Vesti.ru sayfasında, söz konusu sergi haberi, değişik başlıklarla 9 Şubat’ta yayınlandı. [15]

 

RT Rusça’nın ağ sayfasında 9 Şubat’ta yayınlanan haber, “На выставке в Эстонии предложили посмеяться над жертвами холокоста [Estonya’daki sergi Holokost kurbanlarına gülmeyi önerdi]” başlığı ile verildi. Aynı zamanda haberde bu serginin daha önce Almanya’da yasaklandığı da yazıyor. [16]

 

Haberin, RT’nin Rusça feysbuk sayfasında paylaşmasından sonraki 6 saat içine 293 “beğeni”, 445 “yorum” ve 382 “paylaşım” aldı (bkz. 4.Resim). [17]

 

4.Resim: Estonya’da Tartu’da Holokost kurbanlarını mizahi olarak ele alan sergiden bir görsel [17]

 

RT Rusça’nın ağ sayfasında ve Feysbuk sayfasında 10 Şubat’ta aynı haber başka bir başlık ve daha genişletilmiş bir içerik ile yeniden verildi. Bu kez sergi haberinin başlığı şöyle veriliyor: “Россия обратится к Эстонии с требованием закрыть выставку с шутками про холокост [Rusya, Estonya’dan Holokost hakkında şakalar içeren serginin kapatılmasını talep edecek]”. [18] [19]

 

Yine RT Rusça’nın ağ sayfasında ve Feysbuk sayfasında 10 Şubat’ta sergiyle ilgili verilen diğer bir haber de şu başlık ile yayınlandı: “Еврейская община Эстонии попросила удалить с выставки работы художника, высмеивающие холокост [Estonya’daki Yahudi topluluğu, Holokost ile alay eden sanatçının çalışmalarını sergiden silmek istedi]”. [20] [21]

 

AB, ABD ve RF güç merkezleri arasındaki savaş ve barış ilişkisinin çok dolaylı ve karmaşık yollardan ve stratejik bulunan her bir aracın kullanılarak sürdürüldüğü görülmektedir. Elbette, Rusya’nın Münih’te Lavrov’a yönelik alaycı kahkahalar atılmasından sonra, karşı misilleme olarak bu sergi haberini verip vermediği ile ilgili kesin bir şey söylenemez; ancak aralarındaki ilişkinin mahiyeti göz önünde bulundurulduğunda tam tersi de söylenemez.

 

4.   Münih’ten Önce Taraflar Arasında Kimi Kahkaha Atışları

AKPM’de Rusya delegesine gülünmesi:

51ci Münih Güvenlik Konferansı’ndan kısa bir süre önce, Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi’nde (AKPM) bir Rusya delegesine gülünüyor. AKPM, 28 Ocak 2015 tarihinde Fransa’da Strazburg’da toplandı. Toplantı, Rusya’ya karşı yaptırımları 6 ay daha uzatmak ve Rusya’nın oy kullanma haklarını engellemek amacıyla gerçekleştirildi. Bazı Rus delegeler, “belki de iPhone’larıyla oynarken” Rusya’nın oy verme hakkını kaybettiğini işitmediler. Bir Rus delege bir pot kırarak, Rus delegelerin neden oy kullanamadığını sorduğunda meclis salonunda gülüşmeler oluyor. Ekteki görsel-işitseli Youtube’da yayınlayan NewsFromUkraine adlı profil resminde Ukrayna bayrağı bulunan bir kullanıcıdır. Bugünlerde Ukrayna bayrağının renklerini taşıyan sosyal medya kullanıcıları büyük ölçüde Rusya-karşıtı ve AB-yanlısı oldukları görülmektedir. [22]

 

Rusya tarafının Batı’ya karşı gülmeleri:

51ci Münih Güvenlik Konferansı’ndan yaklaşık iki ay önce, 4-5 Aralık 2014 tarihleri arasında 21ci AGİT Bakanlar Konseyi İsviçre’de Basel’de gerçekleşiyor. Lavrov, yapılan bir toplantıda bir gazetecinin yönelttiği soruya önce gülüyor daha sonra yanıt vermeye başlıyor. Rusya’nın anaakım RT medya grubunun görsel-işitsel ağırlıklı yayın yapan RuptlyTV grubu,  Lavrov’un gülmesini sansürlemeksizin veriyor. Ayrıca Lavrov’un gülmesini “Switzerland: Watch Sergei Lavrov LAUGH at journalists question  [İsviçre: Sergey Lavrov’un Gazetecilerin Sorusuna Gülmesini İzle]” başlığı ile veriyor. RuptlyTV, “gülmek” anlamına gelen sözcüğü “LAUGH” büyük harflerle yazmıştır (bkz. 5.Resim). [23]

 

5.Resim: 21ci AGİT Bakanlar Konseyi’nde Lavrov, gazetecinin sorusuna gülerken [23]

 

24 Eylül 2014 tarihinde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi toplantısında ABD Başkanı Obama konuşurken Rus delegeler (Lavrov ve Çurkin) gülüyorlar. İnternet üzerinden bunun görsel-işitseli araştırılmış ancak böyle bir gülmeyi gösteren bir görsel-işitsele ulaşılamamıştır, Batı anaakım medyaları tarafından sansürlenmiş olup olamayacağı sorusu sorulabilir. Obama, BM’de söz konusu toplantıda “Avrupa’ya yönelik Rus saldırganlığı, büyük milletlerin toprak hırsı peşine düştüğü günleri yeniden hatırlatıyor” diye konuştu. Obama’nın Rusya’yla ilgili bu sözlerine toplantıya katılan Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ve Rusya’nın BM Elçisi Vitali Çurkin güldüler. Gülen yüzünü gizlemek için ağzını kapatan Çurkin, aynı zamanda gülen Lavrov’un omzuna hafifçe vurdu. Washington Times’ta Cheryl K. Chumley bir yazısında, Obama konuşurken Lavrov ve Çurkin’in bu gülüşmelerinden “Rus delegeler pek de saygılı değillerdi” diye yazdı. [24]

 

6.Resim: BM’de Lavrov ve Çurkin, Obama’nın sözlerine gülerken. Fotoğraf: Julie Jacobson [24]

 

Youtube’da Earth Tv adlı bir kullanıcı, 11 Haziran 2014 tarihinde “Laughing Sergey Lavrov!!! [Sergey Lavrov’un Gülmesi]” adıyla Lavrov ve Kerry’nin fotoğraflarını koyduğu bir görsel-işitsel yayınlamış. [25]

 

Son dönemde Putin’in de, kendisiyle görüşme yapan bir gazetecinin sorusuna güldüğü görülüyor. Gazeteci, “NATO füze savunma sistemi, Avrupa’yı İran’dan korumak için tasarlandı, Rusya’dan değil” dediğinde Putin gülmeye başlıyor. Putin’in gülüşünü veren görsel-işitselin tarihi, 29 Mart 2014’tür. [26]

 

5.   Batı ve Rus Kültüründe Kahkaha

Tarihte Platon, Hobbes, Kant, Hutcheson, Beattie, Bergson, Freud, vs. gibi düşünürler kısa ve/veya derinlemesine “kahkaha” üzerine yazmışlardır. [27]

 

Platon, kahkahanın ussal öz-denetimi geçersiz kıldığını söyler. Platon, Cumhuriyet’te devletin Koruyucular’ının kahkahadan sakınması gerektiğini ve “genellikle, birisi kendisini şiddetli bir kahkahaya teslim ettiğinde, onun durumu şiddetli bir tepkiyi kışkırtır” demektedir. Aristoteles, Stoikler ve Epiktetus, Platon’a benzer bir biçimde kahkahayı büyük ölçüde olumsuz olarak konumlandırdılar. Aristoteles, şakaların/ mizahın belli çeşitlerinin yasal olarak yasaklanması gerektiğini söylemiştir. [27]

 

Sonraki Hıristiyan düşünürleri, İncil’de kahkaha ve mizahın olumsuz temsillerine dayanarak, İncil’de yazdığı gibi kahkahanın bir düşmanlık/ husumet ifade ettiğini söylerler. İncil’de mizahi alay, ölüm cezasını hak edebilecek kadar kötü konumlandırılmıştır. Püritanlar, 17ci yüzyılın ortalarında İngiltere’de iktidara geldiklerinde komedileri yasakladılar. Daha sonraları kahkaha ile ilgili farklı düşünürler tarafından farklı yüzyıllarda ileri sürülen yaklaşımlar üç kuramsal yaklaşım altında toplanmaktadır. Hobbes ve Descartes gibi düşünürlerin kahkaha yorumlarına dayanan üstünlük kuramı, kahkahanın nedeninin üstünlük/ kibirlilik duyguları olduğunu ileri sürer. Shaftesbury, John Locke, Herbert Spencer ve Sigmund Freud gibi düşünürlerin çalışmalarına dayanan rahatlama kuramı, kahkahayı daha çok sinirsel gerginliğin rahatlaması olarak ele alır. James Beattie, Immanuel Kant, Arthur Schopenhauer, Søren Kierkegaard vb. filozof ve psikologların düşüncelerine dayanan aykırılık kuramı, kahkahayı zihinsel kalıp ve beklentilere aykırı/ uymayan bir şeyin algılanması olarak ele alır. Ayrıca kahkahayı bir oyun olarak ele alanlar da bulunmaktadır. [27]

 

Michael Clark, mizah için şu üç özelliğin gerekli ve yeterli olduğunu ileri sürer [27]:

1. Kişinin, bir şeyi uygunsuz olarak algılaması/ düşünmesi/ düşlemesi.

2. Kişinin, algıladığı/ düşündüğü/ düşlediği şeyden hoşlanması.

3. Kişinin, (sadece gizli bir nedenle olmaktan daha çok) en azından kısmi olarak kendisi için algıladığı/ düşündüğü/ düşlediği uygunsuzluktan hoşlanması.

 

Batı yazınında doğrudan mizah ve kahkaha üzerine yazılmış ilk eser olduğu söylenen, Henri Bergson’un 1900’de yazdığı çalışmadır.  Bergson, söz konusu “Laughter: An Essay on The Meaning of The Comic [Kahkaha: Komikin Anlamı Üzerine Bir Deneme]” adlı çalışmasında şöyle yazmaktadır [28]:

“Kahkahamız, daima bir grubun kahkahasıdır. … Yine de kendiliğinden gibi görünse de kahkaha, daima gizli bir masonluğu ima eder ya da hatta gerçek ya da hayali olarak diğer kahkaha atanlarla bir suç ortaklığını ima eder. Kahkahayı anlamak için, onu doğal çevresi içine, toplumun içine geri koymalıyız ve herşeyden önce onun işlevinin, toplumsal işlevinin yararını belirlemeliyiz. Bu, bir kerede söylemek gerekirse, tüm soruşturmalarımızın öncü düşüncesi olacaktır. Kahkaha, ortak yaşamın belli gereksinimlerine yanıt olmalıdır. Onun TOPLUMSAL bir anlam ve önemi olmalıdır. … …katılık komiktir, kahkaha onun düzelticisidir. ”

 

Robert Eben Sackett, Bergson’un bir keresinde kahkahayı ‘cezalandırma’ olarak da tanımladığını yazmaktadır. [29]

 

Geçmişte kahkaha üzerinde özellikle felsefe ve psikoloji alanında çalışmalar yapılmış iken, günümüzde kültürel sosyolojinin giderek kurumsallaşması ile birlikte kahkahanın ve mizahın sosyolojisi alanında yazılar ve çalışmalar giderek artmaktadır. Freud ve Bergson’dan sonra günümüzde kahkahayı ele alan yaklaşımlar çeşitlidir: işlevselci yaklaşım, çatışma yaklaşımı, simgesel-etkileşimci yaklaşım, fenomenolojik yaklaşım ve karşılaştırmalı-tarihsel yaklaşım. [30]

 

Günümüzde mizah sosyolojisi alanına katkılar yapan Giselinde Kuipers’in “Humor Styles and Symbolic Boundaries [Mizah Biçemleri ve Simgesel Sınırlar]” adlı çalışmasında şöyle yazıyor [31]:

“Mizah, güçlü bir biçimde toplumsal sınırlarla ilişkilidir. Bu en açık biçimde, birisinin mizah anlayışı paylaşılmadığında ortaya çıkar. … Paylaşılan mizah, benzerliği gösterir. … Birlikte gülme, bir aitlik simgesidir: kahkahaya katılanlar, grubun bir parçasıdır; katılmayanlar kendilerini dışarıdakiler/ yabancılar olduklarını ortaya çıkarırlar.

 

Mizah, simgesel sınırlar çizmek için çok güçlü bir yoldur: mizah anlayışındaki bir uyumsuzluk, nötr olarak deneyimlenmesi neredeyse imkansız olan bir toplumsal farktır.”

 

Dmitriev “Социология юмора [Mizahın Sosyolojisi]” adlı çalışmasında mizahı, Rusya’daki politikacıların etkileşimlerinden çeşitli örnekler vererek politik bir iletişim aracı olarak da konumlandırmıştır. [32]

 

S.S. Averintsev, “Бахтин и Pусское Oтношениек Cмеху [Bakhtin ve Kahkahaya Yönelik Rus Tutumu]” adlı çalışmasında şöyle yazıyor [33]:

“Rusça’da tek heceli, kesik ve fonetik olarak dışa dönük ‘cмех [kahkaha]’ ile tek heceli ve kesik olan ‘грех [günah]’ sistematik olarak kafiyelidir. … Atasözü diyor ki: ‘Nerede kahkaha var, orada günah var.’”

 

Averintsev, Batı kültürü ile Rus kültürünü kahkaha konusunda karşılaştırarak, Batı kültürünün bir karnaval olduğunu ve mümkün olduğunca kahkahayı uygun gördüğünü, ancak Rus kültürünün böyle olmadığını yazıyor. Batı Avrupa’da dini konulara kahkaha ile yönelme 12.yy’da Francis of Assisi’ye kadar geri gidebilirken, Rus kültüründe böyle değildir. Yüzyıllarca Katolik vaizler, kahkahayı evcilleştirmeyi ve kendi sistemleri içinde bütünleştirmeye çabaladılar. Ayrıca Averintsev, Rusça’da bunu konuşmak bile mümkün değildir, çünkü Rusça dilde bile “kutsal” olan ile kahkahayı yanyana getirmeyi reddeder; Rusça’nın günlük kullanımında “пошутить [şaka yapmak]” sözcüğünün sistematik olarak şeytanların işine atıfta bulunduğunu söyler. [33]

 

Bir Rus atasözünde şöyle denir: “Кто смешлив, тот и слезлив [Güldüren, gözyaşartıcı olandır da].”

 

Sonuç

SSCB’nin 1991’de çökmesi ile birlikte Türkiye’nin kuzey komşusu Ukrayna üzerinde; ABD, AB ve RF arasında kimi yönleriyle doğrudan, kimi yönleriyle de dolaylı olarak süren bir rekabet-çatışma baş göstermiştir. Ekim 2013’te başlayan Maydan protestoları ile birlikte söz konusu rekabet-çatışma sürecine askeri boyutun da eklendiği açık bir görünüm kazanmıştır. Yaklaşık bir yıldır tarafların her biri, kendi çıkarları doğrultusunda oluşturdukları Ukrayna’yla ilgili gerçeklik algılarını güçleri oranında uygulamaya/ dayatmaya çabalamaktadırlar.

 

Bergson’un kahkahayı anlamak için önerdiği gibi, onu içinden çıktığı toplumsal bağlama yerleştirdiğimizde, Münih’teki kahkahaların bağlamının ABD-AB ve RF arasında süren Ukrayna üzerindeki rekabet-çatışma ilişkisinde olduğu söylenebilir. Kahkahayla ilgili klasik kuramlar arasında günümüzde etkisini en fazla sürdüren aykırılık kuramı açısından değerlendirilecek olursa; Lavrov’un açıklamaları karşısında Batılı delegelerin alaycı kahkahaları, Ukrayna’da Yanukoviç karşıtı Maydan protestolarıyla başlayan süreçle ilgili oluşturulan birbirine aykırı/ zıt yorumların karşılaşmasının çıkardığı sonuç olarak anlaşılabilir.

 

Simgesel-etkileşimci yaklaşım açısından ele alındığında, Münih’te Batılı delegelerin alaycı kahkaha etkisi ile Lavrov’un tepkisi arasındaki yüzyüze etkileşim ortamında tarafların hangi rolleri oynadığını ve bu roller ile nasıl bir anlam oluşturulduğuna bakılabilir. Atılan kahkahanın; eyleyiciler (Batılı delegeler), maruz kalanlar (Lavrov ile birlikte salondaki diğer Rusya delegeleri) ve izleyicilerin (salonda bulunanlar, kulaktan dinleyenler, medyayla takip edenler) her biri için, bireysel olarak ayrı ayrı anlamlara gelebileceği gibi, ayrı ayrı gruplar için ayrı ortak anlamlar da içerebilir.

 

Münih’te salondaki kahkaha grubu, belki de Lavrov’un birkaç ay önce AB’de ve BM’de rakiplerinin sözlerine gülmesine bir karşı-misilleme rolü oynuyor olabilir. Olayla ilgili en az bir başka yorum daha yapılabilir: Kahkaha grubu, Rusya’nın Ukrayna ve Kırım’la ilgili inşa ettiği söylemi konferans öncesinde de kendi arasında zaten alaya alma alışkanlığı edinmiş olabilir. Bu bağlamda, Münih’teki Batılı delegelerin kahkahası, Lavrov’a karşı kasıtlı kahkaha misillemesi anlamı taşıyabileceği gibi, Batı’da politik ilişkileri ele almada küresel çapta etki yaratabilecek ölçüde kurumsallaşmış mizahi alay kültürü göz önünde bulundurulduğunda tamamen kasıtlı denemeyecek orada anlık bir mizahi alay alışkanlığı anlamına da sahip olabilir.

 

Münih’teki alaycı kahkaha ve Lavrov’un ‘sekundiçka’ tepkisi, çatışma yaklaşımı açısından ele alındığında ise iktidar ve tahakküm ilişkileri bağlamına yerleşir. Ukrayna üzerinde rekabet gücüne sahip taraflar, birbirlerinin oyun kurgularını yüzyüze etkileşim ortamında işittiklerinde birbirlerinin yüzlerine karşı gülebilmektedirler. Çünkü gerçeklik anlayışı oluşturup uygulamasını meşrulaştırma çabasının ne anlama geldiğini bilmektedirler. Genellikle uluslararası güç ilişkileri alanında, özellikle de Ukrayna üzerinde devam eden süreçle ilgili kendi oyununu kurgulayıp uygulayamayan –Türkiye gibi– taraflar ise, çoğu durumda başat güçlerin kurguladığı senaryolarda rol almak mecburiyetinde kalırlar. Bağımlı konumdaki ülkeler, küresel güçlerin yüzyüze geldiği rekabet ortamlarında aynı oranda etkili bir kahkaha atma gücüne sahip olmadıkları gibi, aynı zamanda bağlı oldukları küresel oyuncuların oyun kurgularına büyük bir ölçüde uysal birer izleyici konumuna düşerler.

 

Kahkaha ile (ya da öncesinde) oluşan grubun, gülerek alaya aldığı grup dışındakiyle bir iletişime geçtiği ve iletişimi sürdürmek istediği de söylenebilir. Lavrov’un kahkahalar karşısında, alaycı olsalar da, salonu terk etmemesi ve kahkahalara yanıt vermesi, kahkahalar ile gelen iletişim davetiyesini kabul etmesi anlamında da yorumlanabilir. Kahkaha atanlar ile alaya alınan taraf arasında canlı bir rekabet, alay ve zıtlık olsa bile, Münih kahkahası ve ‘sekundiçka’ tepkisi iletişimin her iki taraf tarafından da sürdürülmek istendiğini gösterir. Çünkü Münih’teki kahkahaların bir işlevinin de, Lavrov’la iletişimi koparmak değil, güldükleri kişiyi grup dışında tutarak iletişimi sürdürmeye çalışmak olduğu görülmektedir. Çünkü ne kahkaha atanlar, ne de alaya alınan Lavrov iletişimi keserek salonu terk etmiştir. Münih’teki alaycı kahkahalar ile Lavrov bir ölçüde dışlandığında tepkisi, bir dışlanmış olarak iletişimi serinkanlılıkla sürdürmeye devam etmek oldu.

 

Kahkaha üzerine yazılarda birçok kez dile getirildiği gibi, kahkaha hem dışlama hem kapsama işlevi görebilir. İşlevselci yaklaşım açısından bakıldığında, Lavrov konuşurken salonda birbirine yakın oturan dinleyiciler arasından kahkahaların yükselmesi, atılan kahkahaların bir grup kahkahası ve içinden çıktığı grup için işlevsel olduğunu düşündürür. Batılı delegeler kendi Ukrayna algıları dışında rakip bir algı ile karşılaştıklarında onu kahkahalar ile alaya alarak hem kendilerinin Ukrayna konusundaki grup-içi algılarını ve grup-içi dayanışmayı/ bütünleşmeyi pekiştirirler, hem grup-dışında yer alan rakibin Ukrayna algısını bozmaya çalışırlar. Bu ise Münih’te konferansın gerçekleştirildiği salonda kahkaha grubu için ‘normal Ukrayna algısı’ ile ‘anormal Ukrayna algısı’ oluşturma işlevi görür. Münih’teki alaycı kahkahanın grup-içi (ABD-AB) Ukrayna algısı ile grup-dışındaki (RF) Ukrayna algısı arasında bir hiyerarşik ilişki oluşturur ve bütün bu işlevler konferans salonuyla da sınırlı kalmaz.

 

Münih’te Lavrov’a yönelik alaycı kahkahaların temel işlevinin, Ukrayna üzerinde politik ve ideolojik zeminde taraflar (ABD-AB ve RF) arasında mevcut sınırların ve farklılıkların bir kez de yüzyüze etkileşim halinde kahkahalar aracılığı ile yeniden üretilip sürdürülmesi olduğu söylenebilir.

 

Türk medyasının 51ci Münih Güvenlik Konferansı’nda Lavrov’a karşı gülünmesi olayını haber yazısı düzleminde dahi işlememesi ise düşündürücüdür. Bunun en temel nedeni olarak Türkiye’nin (politikadan medyaya, medyadan akademiye kadar vs.), Ukrayna üzerinde üç güç odağının kurduğu oyunda bir rakip olarak ortaya çıkamayışı olduğu söylenebilir. Bir yılı aşan bir süredir Ukrayna üzerinde kurulan oyunda oyun kurucuları arasında yer alamamanın, –yüzyüze etkileşim ortamlarında kahkaha gibi davranışlar aracılığıyla yeniden üretilip sürdürülen oyuna da– gereken ilginin gösterilemeyişini beraberinde getirdiği söylenebilir.

 

Kaynakça

[1] http://ria.ru/trend/munich_conference_06022015/#ixzz3RHlPwaoM (Erişim: 11.02.2015)

 

[2] http://zaman-online.de/g%c3%bcvenlik-konferans%c4%b1na-ukrayna-krizi-damga-vurdu-213793 (Erişim: 09.02.2015)

 

[3] http://www.mid.ru/brp_4.nsf/0/5E26BDE162FEC0E643257DE5004B5FE0 (Erişim: 08.02.2015)

 

[4] http://politikus.ru/video/42582-vystuplenie-sergeya-lavrova-na-myunhenskoy-konferencii.html (Erişim: 07.02.2015)

 

[5] http://www.bloombergview.com/articles/2015-02-08/lavrov-s-comedy-routine-on-ukraine-isn-t-funny-to-europe (Erişim: 08.02.2015)

 

[6] http://www.dw.de/munich-security-conference-a-symbol-of-division/a-18243866 (Erişim: 09.02.2015)

 

[7] http://www.independent.co.uk/news/world/europe/ukraine-crisis-political-wrangles-in-munich-dash-hopes-of-a-rapid-peace-deal-10031397.html (Erişim: 09.02.2015)

 

[8] http://www.rferl.org/content/russia-lavrov-laughed-at-in-munich/26835413.html (Erişim: 08.02.2015)

 

[9] http://blog.gmfus.org/2015/02/11/at-munich-a-renewed-cold-war-atmosphere/ (Erişim: 11.02.2015)

 

[10] http://www.gulf-times.com/uk-europe/183/details/426319/-ukraine-conflict-dominates-munich-conference (Erişim: 10.02.2015)

 

[11] http://english.pravda.ru/russia/politics/08-02-2015/129727-sergei_lavrov_-0/ (Erişim: 09.02.2015)

 

[12] https://www.youtube.com/watch?v=YWsR_nkxfAY (Erişim: 08.02.2015)

 

[13] http://www.kommersant.ru/doc/2663561 (Erişim: 08.02.2015)

 

[14] http://ukrainereferendum.blogspot.com.tr/2015/02/sergey-lavrov-ukraine-civilwar-is-no.html?spref=tw (Erişim: 11.02.2015)

 

[15] http://www.vesti.ru/doc.html?id=2341380# (Erişim: 09.02.2015)

 

[16] http://russian.rt.com./article/73244 (Erişim: 09.02.2015)

 

[17] https://www.facebook.com/RTRussian/photos/pb.240228462761886.-2207520000.1423959026./722477887870272/?type=3&theater (Erişim: 10.02.2015)

 

[18] http://russian.rt.com/article/73552 (Erişim: 10.02.2015)

 

[19] https://www.facebook.com/RTRussian/photos/pb.240228462761886.-2207520000.1423959026./722477887870272/?type=3&permPage=1 (Erişim: 10.02.2015)

 

[20] http://russian.rt.com/article/73474 (Erişim: 10.02.2015)

 

[21] https://www.facebook.com/RTRussian/photos/pb.240228462761886.-2207520000.1423959030./722321637885897/?type=3&theater (Erişim: 10.02.2015)

 

[22] https://www.youtube.com/watch?v=jNdhBnXxERo (Erişim: 10.02.2015)

 

[23] https://www.youtube.com/watch?v=3AK3mEowzWs (Erişim: 10.02.2015)

 

[24] http://www.washingtontimes.com/news/2014/sep/25/russians-laugh-as-obama-chides-on-ukraine-aggressi/ (Erişim: 10.02.2015)

 

[25] https://www.youtube.com/watch?v=W877_DA1at4 (Erişim: 10.02.2015)

 

[26] https://www.youtube.com/watch?v=ZjmiyOgO66g (Erişim: 10.02.2015)

 

[27] http://plato.stanford.edu/entries/humor/ (Erişim: 09.02.2015)

 

[28] http://www.gutenberg.org/files/4352/4352-h/4352-h.htm (Erişim: 07.02.2015)

 

[29] Robert Eben Sackett, Popular Entertainment, Class, and Politics in Munich, 1900-1923. Harvard University Press, 1982: sf. 9.

 

[30] http://www.academia.edu/1166958/The_sociology_of_humor (sf. 368-386) (Erişim: 10.02.2015)

 

[31] http://www.academia.edu/1166964/Humor_Styles_and_Symbolic_Boundaries (sf. 1) (Erişim: 09.02.2015)

 

[32] http://www.gumer.info/bibliotek_Buks/Sociolog/Dmitr/08.php (Erişim: 10.02.2015)

 

[33] http://www.philology.ru/literature1/averintsev-93.htm (Erişim: 09.02.2015)

http://www.sorgulamazamani.com/ sitesinden 19.11.2017 tarihinde yazdırılmıştır