اینسان حاقلاری ائورنسل بیلدیرگه‌سی و گونوموزدکی بعضی سورونلار

سؤیلشیده İHAF باش دبیری عبدالله بوکسور، "اینسان حاقلاری ائورنسل بیلدیرگه‌سی"-نین اورتایا چیخدیغی تاریخسل سوره-جی، تمل منطق و دایاناقلارینی و وورغولادیغی تمل حاق و اؤزگورلوکلری (آزادلیقلاری) آچیقلایا‌راق "قوم"،" قومی سورون"، "آزینلیق"، "میللی آزینلیق"، "سئچمه"، "سئچیلمه" وبنزری قاوراملار ایشیغیندا گونجل سورونلارلا باغلامایا چالیشیر. آیریجا اینسان حاقلاری ائورنسل بیلدیرگه‌سی-نین آزربایجان تورکجه‌سینه چئویریلمیش تام متنی فایلا/پرونده‌یه اکلیدیر/علاوه‌دیر.
قوم ، قومی سورون، آزینلیق، اینسان حاقلاری

اینسان حاقلاری ائور‌‌نسل بیلدیرگه‌سی

چئویره‌ن: علی بیگلو- 2003

١٩٤٨دئسامبر-ین ١٠-نو تاریخینده بیرلشمیش میللتلر تشكیلاتینین عومومی مجمعینده تصویب اولونان اینسان حاقلاری ائورنسل بیلدیرگه‌سی٬ بیر گیریش و اوتوز مادده‌دن اولوشور. او گوندن بری بیلدیرگه‌نین تصویب اولوندوغو دئسامبر-ین ١٠-نو٬ بوتون دونیادا "اینسان حاقلاری گونو" آدییلا قوتلانیر. مجمع تشكیلاتا عوضو اولان بوتون دؤولتلردن بو تاریخی آندلاشمانین٬ اؤلكه‌لر و یوردلارین سیاسی دوروموندان آسیلی اولمادان٬ "گؤزلر اؤنونه سریلمه‌سی٬ هر یئرده آچیقلانماسی٬ یاییلماسی٬ یوروملانماسی٬ باشلیجا اوخوللار و باشقا اؤیره‌نیم قوروملاریندا اوخودولماسینی" ایسته‌میشدیر.


اینسان حاقلاری عومومی بیاننامه‌سی

اؤن سؤز

اینسانلیق عاییله‌سینین بوتون عوضولرینده بولونان (وار اولان) حئیثییتین و اینسانلارین دنك (برابر) و آیریلماز (تصرف ائدیله‌مز) حاقلارینین تانینماسینین٬ اركینلیگین (آزادلیغین)٬ عدالتین و دونیا باریشینین بینؤوره¬سی اولماسینی گؤز اؤنونده توتاراق؛


اینسان حاقلارینین تانینماماسی٬ كیچیمسه‌نمه‌سی (خور گؤرولمه‌سی) و نیفرتین٬ اینسانلیق اویاتینی (ویجدانینی) باش قالدیرییا (عوصیانا) ایته‌له‌ین (سوق ائده‌ن)٬ دهشت وئریجی ییرتیجیلیقلارا ندن (سبب) اولماسینی گؤز اؤنونده توتاراق؛


اینسانلارین قورخو و یوخسوللوقدان قورتولموش٬ ایچینده سؤز و اینانما آزادلیقلارینا (اركینلیكلرینه) یییه (صاحیب) اولاجاقلاری بیر دونیانین قورولماسینی اؤزلرینین ان یوكسك آماجلاری اولاراق بیان ائتمیش بولونمالارینی گؤز اؤنونده توتاراق؛


اینسانین ظولم و باسقییا قارشی سون چیخار یولو (چاره) اولاراق قییاما قالخماغا مجبور قالماماسی اوچون٬ اینسان حاقلارینین بیر حوقوق دوزه‌نی (رئژیمی) و یاسا حاكیمییتی ایله قورونماسینین كؤكلو (اساسلی) بیر گره‌كسینیم (ضرورت) اولدوغونو گؤز اؤنونده توتاراق؛


اولوسلارآراسیندا دوستجا ایلیشگیلرین (رابطه‌لرین) گلیشدیریلمه‌سینی تشویق ائتمه‌نین كؤكلو (اساسلی) بیر گره‌كسینیم (ضرورت) اولدوغونو گؤز اؤنونده توتاراق؛


بیرلشمیش میللتلر خالقلارینین٬ آندلاشمادا٬ اینسان آناحاقلارینا٬ اینسان شخصییتینین حئیثییت و دیه‌رینه٬ كیشی و قادینلارین حوقوق دنك‌لیگینه (برابرلیگینه)اولان ایناملارینی بیر یول داها بیلدیرمیش اولمالارینی گؤز اؤنونده توتاراق؛


و ایجتیماعی ایره‌لیله‌مه‌نی قولایلاشدیرماغا (آسانلاشدیرماغا)٬ داها گئنیشراق بیر آزادلیق (اركینلیك) ایچه‌ریسینده داها یاخچیراق یاشام (حیات) قوشوللاری (شرطلری) قورماغا قرار قیلدیقلارینی بیلدیرمیش بولونمالارینی گؤز اؤنونده توتاراق؛


عوضو دؤولتلرین بیرلشمیش میللتلر تشكیلاتی ایله ایشبیرلیك (امكداشلیق) ائده‌رك٬ اینسان حاقلارینا و آنا اركینلیكلرینه (آزادلیقلارینا) بوتون دونیادا گئرچكدن سایقی گؤستریلمه‌سی و اونلارا عمل اولونماسینا یاردیم ائتمه‌گی اؤز اوزه‌رلرینه گؤتورموش اولمالارینی (اوستله‌ندیكلرینی) گؤز اؤنونده توتاراق؛


بو حاقلار و اركینلیكلرین (آزادلیقلارین) نئجه‌لیگینین (كاراكتئرینین) هامیجا بنزه‌ر و دولوق (تام) بیر بیچیمده (شكیلده) باشا دوشولمه‌سینین یوخاریداكی عؤهده‌لیكلرین هر یؤنلو (طرفلی) یئرینه گتیریلمه‌سی اوچون سون درجه اؤنه‌م (اهمییت) قازاندیغینی گؤز اؤنونده توتاراق:


بیرلشمیش میللتلر باش آسئمبلییاسی

اینسانلیق توپلولوغونون بوتون بیرئیلری (فردلری) ایله قوروملارینین بو بیلدیرگه‌نی (بیاننامه‌نی) داییمن بیر قیلاووز (یول گؤستریجی) كیمی گؤز اؤنونده توتاراق٬ اؤیره‌تیم و بیلیم یولویلا آنیلان (ذیكر ائدیله‌ن) بو حاقلار و اركینلیكلره سایقی گلیشدیرمه‌یه؛


گئتدیكجه آرتان میللی و اولوسلارآراسی اؤنله‌ملرله (تدبیرلرله)٬ هم دوغرودان (مستقیماُ) تشكیلاتا عوضو اولان دؤولتلرین اهالیسی٬ هم ده بو دؤولتلرین ایداره‌سی آلتینداكی اؤلكه‌لرین جیغیرلاری (حودودلاری) ایچینده یاشایان اهالیسی آراسیندا٬ بو حاقلارین دونیاجا فئعلن و ائتگیلی بیر بیچیمده تانینماسینی و اویقولانماسینی ساغلامایا چالیشمالاری آماجییلا؛


بوتون خالقلار و بوتون دؤولتلر اوچون اولاشیلاجاق٬ یئرینه یئتیرمه‌یه جان آتمالی اولدوقلاری اورتاق ایدئال اولاراق٬ ایشبو اینسان حاقلاری ائورنسل بیلدیرگه‌سینی اعلان ائدر:


بیرینجی مادده:

بوتون اینسانلار حئیثییت و حاقلار باخیمیندان دنك (برابر) و اركین (آزاد) دوغولارلار٬ اوس (عقل) و اویات (ویجدان) ییه‌سیدیرلر و بیر بیرلرینه قارشی قارداشلیق روحو ایله داورانمالیدیرلار.


ایكینجی مادده:

هامی سوی-عیرق٬ دری بویاسی٬ جینسییت٬ دیل٬ دین٬ سییاسی و یا هر هانکی باشقا بیر اینانج٬ میللی باغلیلیق و یا ایجتیماعی كؤك چیخیشیندان (منشاییندن)٬ بایلیق (ثروت)٬ سوسییال قونوم (موقعیت)٬ دوغوش و یا بنزر هر هانکی بیر فرقلی‌لیكدن آسیلی اولمایاراق٬ ایشبو بیاننامه‌ده بیلدیریلن بوتون حاقلار و بوتون اركینلیكلرین (آزادلیقلارین) هامیسیندان یارارلانابیلر.


بوندان باشقا شخصین باغلی بولوندوغو و اویروغو (تابعی) اولدوغو اؤلكه باغیمسیز و یا وصایت آلتیندا یورد (مملكت) اولسون٬ اؤزباشینا دولاندیریلمایان (غئیری موختار) و یا باشقا هر هانکی شكیلده حؤكمرانلیق قیسیتلاماسینا (محدودلاشدیریلماسینا) تابئع اؤلكه اولسون؛ بیر شخص حاققیندا٬ اویروغو بولوندوغو مملكت و یا اؤلكه‌نین سیاسی٬ حوقوقی و یا اولوسلارآراسی دورومو (ایستاتوسو) باخیمیندان هئچ بیر آیریمچیلیق (تبعیض) گؤزه‌تیلمه‌یه‌جك.


اوچونجو مادده:

یاشاماق٬ اركینلیك (آزادلیق) و شخصی توخونولمازلیق هر بیرئیین (فردین) حاققیدیر.


دؤردونجو مادده:

هئچ كیم كؤله‌لیك و یا قوللوق آلتیندا ساخلانیلابیلمز٬ كؤله‌چیلیك و قول آلیم-ساتیمی (تیجارتی) هر دورلو (جوره) گؤرونوشو (شكلی) ایله یاساقدیر و بوتون بیچیملرده (فورملاردا) قاداغان ائدیلیر.


بئشینجی مادده:

هئچ كیم ایشكنجه‌یه٬ آجیماسیز (رحمسیز)٬ اینسانلیق دیشی (غئیری اینسانی)٬ شخصییتینی آلچالدان جزالار و یا داورانیشلارا معروض قالمامالیدیر.


آلتینجی مادده:

هر بیر اینسان هاردا٬ هانکی یئرده اولماسیندان آسیلی اولمایاراق٬ اؤز شخصی حوقوقونون تانینماسی حاققینا یییه‌دیر (صاحیبدیر).


یئتدینجی مادده:

بوتون اینسانلار یاسالار قاباغیندا دنكدیرلر و آیریم (فرق) اولمادان٬ قانونون ائشیت (مساوی) قورونماسیندان یارارلانما (فایدالانما) حاققینا یییه‌دیرلر. بوتون اینسانلارین ایشبو بیلدیرگه‌یه (بیاننامه‌یه) ترس اولان هر چئشید (نوع) آیریمچیلیغا (تبعیض) و بئله بیر آییرد ائدیجی داورانیشلار اوچون یاپیلاجاق هر جور قیشقیرتما و چابایا (جهده) قارشی٬ ائشیت قورونما حاققی واردیر.


سككیزینجی مادده:

هر بیر شخصین بیله‌سینه آنایاسا و یا باشقا یاسالار طرفیندن تانینان آناحاقلارا ترس دوشن (حاقلارینی پوزان) داورانیشلارا قارشی٬ عملی سونوج (نتیجه) وئره‌جك بیچیمده٬ یئتگیلی (صلاحییتلی) میللی محكمه‌لرده٬ اؤز حاقلارینی قوروماق اوچون باش وورما (موراجیعت ائتمه) حاققی واردیر.


دوققوزونجو مادده:

هئچ كیمسه كئیفی اولاراق و اؤزباشینالیقلا توتوقلانانماز٬ توتساق ائدیلیب ساخلانیلانماز و یا قووولوب سورگونه گؤنده‌ریله‌بیلمز.


اونجو مادده:

هر بیر اینسان اؤزونون حاقلارینین و بورجلارینین و یا بیله‌سینه قارشی ایره‌لی سورولموش جزایی ماهییتده اولان هر هانکی بیر سوچلامانین (ایتهامین) دوغرولوغونون ایثبات ائدیلمه‌سینده٬ داعواسینین باغیمسیز (موستقیل) و یانسیز (طرفسیز) بیر محكمه طرفیندن٬ عدالتین بوتون گره‌كلری گؤزله‌نیلمیش بیر بیچیمده (شكیلده)٬ دولوق (تام) بیر دنكلیك و آچیق اولاراق گؤرولمه‌سی حاققینا یییه‌دیر.


اون بیرینجی مادده:

1.      سوچ ایشله‌مكدن سانیق (مظنون) بولونان هر بیر شخص٬ ساوونماسی (مودافیعه‌سی) اوچون اؤزونه گره‌كلی (لازیم اولان) بوتون اولاناقلارین (ایمكانلارین) ساغلانمیش بولوندوغو (یارادیلیب وئریلمیش)٬ آچیق بیر یارقیلامادا (موحاكیمه‌ده)٬ یاسالارا دایاناراق سوچلو اولدوغو ایثبات اولانا دك٬ سوچسوز (معصوم) ساییلیر.


2.      هئچ كیم تؤره‌دیلدیكلری سیرادا (دؤورده) میللی یاسالار و یا اولوسلارآراسی حوقوقا گؤره سوچ ساییلمایان ائیله‌ملردن (فعللردن) و یا یانیلقیلاردان (ائهماللاردان) اؤتورو محكوم ائدیله‌بیلمز. بونون كیمی٬ هئچ كیمه سوچون ایشله‌ندییی سیرادا اویقولانابیله‌جك اولان جزادان داها آغیر بیر جزا وئریلنمز.


اون ایكینجی مادده:

هئچ كیمسه اؤزه‌ل و عاییله یاشامی (حیاتی)٬ قونوتونون (مسكنینین) توخونولمازلیغی و یا یازیشماسینین گیزلینلییی خوصوصلاریندا اؤزباشینالیقلا قاریشمالارا (موداخیله¬لره)٬ اولولوق (شرف) و اونونه (شؤهرتینه) قارشی تجاووزلارا معروض بیراخیلانماز٬ بونلارا قصد ائدیله‌نمز. هر بیر اینسانین بئله‌نچی كئیفی قاریشمالار و تجاووزلارا قارشی٬ یاسالار یولو ایله قورونما حاققی واردیر.


اون اوچونجو مادده:

1.      هر بیر اینسان هر هانکی بیر دؤولتین جیغیرلاری (حودودلاری) ایچینده اركینجه (آزادجا)٬ بیر یئردن باشقا بیر یئره گئتمه٬ دولانما و یاشاماق آماجییلا یئرلشمه یئری سئچمه حاققینا یییه‌دیر.


2.      هر بیر اینسان٬ اؤز اؤلكه‌سی ده داخیل اولماق اوزره٬ ایسته‌دیگی هر هانکی بیر اؤلكه‌دن چیخیب گئتمه (ترك ائتمه) و اؤز اؤلكه‌سینه قاییدیب گلمه حاققینا یییه‌دیر.


اون دؤردونجو مادده:

1.      هر بیر شخص ظولم قارشیسیندا قاچیب باشقا اؤلكه‌لردن سیغیناجاق آختارماق٬ سیغینماچی (مولتجی) اولاراق قبول ائدیلمه ایسته‌گینده (طللبینده) بولونماق و بو اؤلكه‌لر طرفیندن سیغینماچی موعامیله‌سی گؤرمك حاققینا یییه‌دیر.


2.      بو حاق٬ گئرچكدن سییاستله ایلگیلی (رابطه‌لی) اولمایان عادی (جینایی) بیر سوچا و یا بیرلشمیش میللتلر پیرینسیپ و آماجلارینا ترس گلن فعالییتلر سونوجونداكی (نتیجه‌سینده‌كی) یاپیلان قوووشدورمالار (تعقیبات) دوروموندا٬ ایره‌لی سوروله‌نمز.


اون بئشینجی مادده:

1.      هر بیر اینسانین اویروقلوق (تابیعییت) حاققی واردیر.


2.      هئچ كیمسه اؤزباشیناجا اویروقلوغوندان و اویروقلوغونو دییشدیرمك حاققیندان یوخسون بیراخیلانماز (محروم ائدیله‌بیلمز).


اون آلتینجی مادده:

1.      ائولیلیك چاغینا (یئتكینلیك یاشینا) چاتان هر كیشی و قادینین٬ سویكؤك (عیرق)٬ اویروق (تابعیت) و یا دین باخیمیندان هئچ بیر قیسیتلامایا (محدودییته) تابع اولماقسیزین٬ ائوله‌نمك و عاییله قورماق حاققی واردیر. هر كیشی و قادین ائوله‌نمك قونوسوندا (مووضوعسوندا) ائولیلییه باشلاركن٬ ائولیلیك بویونجا و ائولیلییین سونا چاتماسی (پوزولماسی) زامانی٬ دنك (برابر) حاقلارا یییه‌دیر.


2.      ائوله‌نمه عقدی (نیكاح) یالنیز گله‌جك ائشلرین (ائوله‌نن هر ایكی طرفین) اركین (آزاد) و دولوق (تام) اولورو (ریضاسی) ایله قیییلابیلر.


3.      عاییله٬ توپلومون (جمعییتین) دوغال (طبیعی) و باشلیجا عونصورو اولوب٬ توپلوم (جمعییت) و دؤولت طرفیندن قورونماق حاققینا یییه‌دیر.


اون یئددینجی مادده:

1.      هر بیر شخص تك باشینا و یا باشقالاری ایله بیرگه٬ مال و مولك صاحیبی اولماق حاققینا یییه‌دیر.


2.      هئچ كیمسه كئیفی اولاراق (اؤزباشینالیقلا) مال و مولكوندن یوخسون (محروم) قیلینابیلمز.


اون سككیزینجی مادده:

هر بیر شخصین٬ دوشونجه٬ اویات (ویجدان) و دین اركینلیگی (آزادلیغی) حاققی واردیر. بو حاق٬ اؤز دینی و یا اینانجینی دییشدیرمك آزادلیغینی (اركینلیگینی)٬ دینینی و یا اینانجینی تكلیكده یا دا باشقلاری ایله بیرلیكده توپلوجا٬ آچیق و یا اؤزه‌ل (خوصوصی) بیچیمده (صورتده)٬ اؤیره‌نمك٬ یاشاما گئچیرتمك (تطبیقات)٬ عیبادت ائتمك (قوللوق ائتمك) و یا دینی دبلر و باشقا بنزر تؤره‌نلرله (مراسیملرله) ادا ائتمك٬ یئرینه یئتیرمك آزادلیغینی (اركینلیگینی) ایچه‌ریر.


اون دوققوزونجومادده:

هر بیر اینسانین دوشونجه و بو دوشونجه‌لرینی آچیقلاماق اركینلیگی (آزادلیغی) واردیر. بو حاق٬ دوشونجه‌‌لریندن اؤتورو راحاتسیز ائدیلمه‌مك٬ دؤولت جیغیرلارینا (حدودلارینا) باغلی اولمادان٬ بیلگی (معلومات) و دوشونجه‌لری ایسته‌نیلن هر هانکی آراج (واسیطه) ایله آرایب آختارماق٬ اونلاری الده ائتمك و یا یایماق حاققینی ایچه‌ره‌ر.


ییرمینجی مادده:

1.      هر شخص دینج توپلانما٬ ییغیناجاقلار دوزه‌لتمه٬ درنه‌ك (انجمن) قورما و درنه‌گه قوشولما اركینلیگینه (آزادلیغینا) یییه‌دیر.


2.      هئچ كیمسه هر هانکی بیر درنه‌گه گیرمه‌گه مجبور ائدیله‌نمز.


ییرمی بیرینجی مادده:

1.      هر شخص٬ دوغرودان دوغرویا و یا اركینلیك (آزادلیق) ایله سئچیلمیش وكیللر آراجیلیغی (واسیطه‌سی) ایله٬ اؤز اؤلكه‌سینین دؤولت ایشلرینی دولاندیرماغا قاتیلما حاققینا یییه‌دیر.


2.      هر شخص اؤز اؤلكه‌سینین دؤولت خیدمتینه گیرمك و قوللوق ائتمك اوچون دنك (ائشیت-مساوی) حاقلارا یییه‌دیر.


3.      خالقین ایسته‌نجی (ایراده‌سی) حؤكومت اركینین (ایقتیدارینین) قایناغینی اولوشدورمالیدیر. بو ایسته‌نج (ایراده)٬ گیزلین بیچیمده (شكیلده) و یا اركینلیگی (آزادلیغی) ساغلایاجاق اونا دنك (معادل) اولان باشقا بیر یؤنتم (روش) ایله گئچیریله‌جك٬ ائشیت (مساوی) و عمومی سس وئرمه یولویلا یاپیلاجاق دوغرو-دوزگون٬ عومومی و دؤنمسل (دوره‌ای) سئچیملرله اوزه چیخمالیدیر.


ییرمی ایكینجی مادده:

هر بیر شخصین٬ توپلومون (جمعییتین) بیر عوضوو كیمی٬ سوسییال گووه‌نلیگه (تامین اجتماعی‌یه) حاققی واردیر. هر بیر اینسانین حئیثییتی و شخصییتینین اركینجه (آزادجا) گلیشمه‌سی اوچون گره‌كلی (ضروری) ایقتیصادی٬ ایجتیماعی و مدنی حاقلارین میللی چابا (سعی) و اولوسلارآراسی ایشبیرلیگی یولو ایله و هر بیر دؤولتین قورولوش یاپیسی و قایناقلارییلا اورانتیلی (موتناسیب) اولاراق گئرچكلشدیریلمه‌سینه حاققی واردیر.


ییرمی اوچونجو مادده:

1.      هر بیر شخصین ایشله‌مه‌یه٬ ایش و ایش یئرینی اؤز ایسته‌گی ایله٬ اركینجه (آزادجا) سئچمه‌یه٬ عدالتلی و ال‌وئریشلی ایش شرطلرینه و ایشسیزلیكدن قورونمایا حاققی واردیر.


2.      ایشله‌ین هر بیر شخصین٬ هئچ بیر آیریمچیلیق اولمادان٬ ائشیت (مساوی) ایش قارشیلیغیندا٬ ائشیت (مساوی) اؤده‌نك (اوجرت) آلماغا حاققی واردیر.


3.      ایشله‌ین هر كیمسه امه‌گینین٬ اؤزونه و عاییله‌سینه اینسانلیق حئیثییتینه اویقون بیر یاشاییش و گئچیم ساغلایابیلن و گره‌ك اولسا باشقا هر دورلو (جوره) اجتماعی قوروما آراجلاری ایله (واسیطه‌لرییله) ده بوتونلنن (تكمیل اولان) عدالتلی و الوئریشلی اؤده‌نه‌گه (مزده-معاشا) حاققی واردیر.


4.      هر بیر اینسانین اجتماعی ماراق و چیخارلارینین (منفعتلرینین) قورونماسی دوغرولتوسوندا٬ ایشچی بیرلیكلری (سندیكالار) قورمایا و بونلارا گیرمه‌یه حاققی واردیر.


ییرمی دؤردونجو مادده:

هر بیر شخصین دینله‌نمه‌یهدینجه‌لمه‌یه٬ اگله‌نمه‌یه٬ بو آرادا ایشله‌مه سوره‌سینین (موددتینی) (ایش گونونون) معقول صورتده سینیرلانماسینا (محدود توتولماسینا) و بللی آرالیقلارلا (فاصیله¬لرله) اؤده‌نه‌كلی (اوجرتلی) تعطیللره (مرخصی-اذن) حاققی واردیر.


ییرمی بئشینجی مادده:

1.      هر بیر اینسانین گره‌ك اؤزو٬ گره‌كسه عاییله‌سی اوچون یییه‌جك٬ گیییم٬ قونوت (مسکن)٬ ساغلیق باخیمی٬ گره‌كلی اولان اجتماعی خیدمتلر داخیل اولماق اوزره٬ ساغلیغی و ریفاهینی تامین ائتمك و ساخلاماق اوچون اویقون بیر یاشام سوییه‌سینه و ایشسیزلیك٬ سایریلیق (خسته‌لیك)٬ چولاقلیق (سقطلیك)٬ دوللوق٬ قوجالیق-یاشلیلیق و یا اؤزونه باغلی اولمایان ندنلر اوزوندن بیله‌سینی گئچیم اولاناقلاریندان (ایمكانلاریندان) یوخسون (محروم) بیراخان باشقا دوروملاردا گووه‌نلیگیه (تامین ائدیلمه‌یه) حاققی واردیر.


2.      آنا و بالا اؤزه‌ل ایلگی (قایغی) و یاردیم آلماق حاققینا یییه‌دیرلر. اوشاقلارین هامیسی ائولیلیك ایچینده (نیكاحلی) و یا دیشیندا (نیكاحسیز) دوغولانلار٬ بنزر اجتماعی قورونمادان یارارلانارلار (فایدالانارلار).


ییرمی آلتینجی مادده:

1.      هر شخصین اؤیره‌نیم (بیلیم آلماغا) حاققی واردیر. ان آزی ایلك (باشلانقیج) و عومومی اؤیره‌نیم آقچاسیز (پولسوز) و موفت اولمالیدیر. ایلك اؤیره‌تیم (ابتدائی) حؤكمن و مجبوریدیر. تئكنیك و مسلكی اؤیره‌تیمدن هامی یارارلانا (ایستیفاده ائده) بیلمه‌لیدیر. یوكسه‌ك اؤیره‌تیم٬ هره‌نین باجاریغینا گؤره٬ هامییا دولوق (تام) ائشیتلیكده (یکسان) آچیق اولمالیدیر.


2.      اؤیره‌تیم٬ اینسان شخصییتینین اسكیك‌سیز گلیشمه‌سینه یؤنه‌لدیلملی و اینسان حاقلارییلا تمل اركینلیكلره (تمل آزادلیقلارا) اولان سایقینین گوجله‌نمه‌سینی آماجلامالیدیر (هدف آلمالیدیر). اؤیره‌تیم بوتون اولوسلار٬ سویكؤك (عیرق) و دین توپارلاری (قوروبلاری) آراسیندا قارشیلیقلی آنلاییش٬ اویوم٬ دؤزوملولوك (تلرانس)٬ كؤمكله‌شمه و آرخاداشلیغین (دوستلوغون) بركیدیلمه‌سینی تشویق ائتملی و بیرلشمیش میللتلرین باریشی ساخلاماق (دینجلیگین قورونماسی) یولونداكی چالیشمالارینا یاردیم ائتمه‌لیدیر.


3.      آنا ایله آتا٬ آزیاشلی اوشاقلارینا وئریله‌جك اؤیره‌تیمین (تحصیلین) چئشیدینی سئچمكده اؤنجه‌لیك و اوستونلویه صاحیبدیرلر.


ییرمی یئتدینجی مادده:

1.      هر بیر اینسان٬ توپلولوغون مدنی چالیشمالارینا اركینجه (آزادجا) قوشولماق٬ اینجه صنعتدن ذؤوق آلماق٬ بیلیم آلانینداكی ایره‌لیله‌ییشه قاتیلماق و بونلارین نعمتلریندن یارارلانماق حاققینا یییه‌دیر.


2.      هر بیر اینسانین یاراتدیغی هر دورلو (نوع) بیلیم٬ ادبی و یا اینجه صنعت یاپیتلاریندان (اثرلریندن) تؤره‌دیلن معنوی و ماددی قازانجلارین (منفعتلرین) قورونماسینا حاققی واردیر.


ییرمی سككیزینجی مادده:

هر بیر اینسانین٬ ایشبو بیلدیرگه‌ده یانسیدیلمیش (عكس ائتدیریلمیش) حاقلار و اركینلیكلرین اسكیك‌سیز یاشاما گئچیرتمه‌سینی ساغلایاجاق بیر اجتماعی و اولوسلارآراسی (بین الملل) دوزه‌نه (نیظاما) حاققی واردیر.


ییرمی دوققوزونجو مادده:

1.      هر بیر اینسانین٬ شخصییتینین اركین (آزاد) و اسكیك‌سیز (دولوق) گلیشمه‌سی تكجه بیر توپلولوق ایچینده مومكوندور و شخصین بو توپلولوغا قارشی وظیفه‌لری واردیر.


2.      هر بیر اینسان٬ اؤز حاقلارینین و اركینلیگینین (آزادلیغینین) قوللانیلماسیندا٬ تكجه باشقالارینین حاقلارینین و آزادلیقلارینین گره‌یینجه تانینماسی و بونلارا سایقی گؤسته‌ریلمه‌سی آماجییلا و یالنیز دئموكراتیك بیر توپلومدا (جمعییتده) اخلاقین٬ عومومی دوزه‌نین (نظمین) و ریفاهین حاقلی گره‌كلرینی (ایجابلارینی) یئرینه گتیرمك مقصدییله٬ یاسالار طرفیندن بلیرلنمیش (گؤستریلن) قیسیتلامالارا (محدودییتلره) تابئع توتولابیلر.


3.      بو حاقلار و اركینلیكلر٬ هئچ بیر وجهله بیرلشمیش میللتلرین آماج و پیرینسیپلرینه ترس اولاراق ایشله‌دیله‌بیلمز.


اوتوزونجو مادده:

ایشبو بیاننامه‌نین هئچ بیر حؤكمو٬ هر هانکی بیر دؤولته٬ اینسان توپارینا (زومره‌سینه) یا دا آیری آیری شخصلره، بو بیاننامه‌ده دیله گتیریلن حاق و اركینلیكلری یوخ ائتمه‌یه یؤنه‌لیك بیر چالیشمایا (فعالییته) گیریشمه یا دا ائیله‌می (فعلی) تؤره‌تمه حاققینی وئره‌ر بیچیمده یوروملانانماز.

 

Qaynaq: http://tedepe.blogspot.com/2007/02/2003_18.html

یوروملار (0)

بنزر موضوعلار (3)

تومو ›